LTS: Theo kế hoạch, Cảng hàng không quốc tế Long Thành (sân bay Long Thành) sẽ chính thức khai thác thương mại từ giữa năm 2026, đánh dấu cột mốc quan trọng trên hành trình vươn lên của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới. Tuy nhiên, việc đưa vào sử dụng sân bay này cũng đang đặt ra sức ép rất lớn trong đầu tư, hoàn thiện hạ tầng giao thông đa phương thức để kết nối đồng bộ, thuận tiện giữa sân bay với TPHCM

LTS: Theo kế hoạch, Cảng hàng không quốc tế Long Thành (sân bay Long Thành) sẽ chính thức khai thác thương mại từ giữa năm 2026, đánh dấu cột mốc quan trọng trên hành trình vươn lên của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới. Tuy nhiên, việc đưa vào sử dụng sân bay này cũng đang đặt ra sức ép rất lớn trong đầu tư, hoàn thiện hạ tầng giao thông đa phương thức để kết nối đồng bộ, thuận tiện giữa sân bay với TPHCM, giữa Đồng Nai với các tỉnh Nam Trung bộ, Tây Nam bộ, Tây Nguyên; trong việc quy hoạch các khu đô thị để phát huy vai trò động lực về kinh tế - xã hội của vùng Đông Nam bộ.

Dự án sân bay Long Thành là dự án quan trọng quốc gia, được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 94/2015/QH13 ngày 25-6-2015 với quy mô công suất 100 triệu hành khách/năm và 5 triệu tấn hàng hóa/năm, được chia làm 3 giai đoạn. Dự án là biểu tượng cho khát vọng vươn lên mạnh mẽ của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới và chứng minh năng lực tự chủ của các doanh nghiệp Việt Nam trong xây dựng các công trình giao thông đặc biệt, có quy mô hàng đầu thế giới theo tiêu chuẩn xanh, thông minh.

Ứng dụng công nghệ hiện đại

Dự án sân bay Long Thành giai đoạn 1 gồm 4 dự án thành phần. Dự án thành phần 3 - các công trình thiết yếu trong cảng hàng không do Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư gồm các hạng mục công trình: nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa số 1, nhà để xe. Công trình tại khu bay gồm: đường cất hạ cánh, đường lăn, đèn hiệu hàng không, hệ thống thiết bị ILS/DME...; sân đậu máy bay; hệ thống cung cấp nhiên liệu máy bay và các công trình phụ trợ khác.

Trong đó, công trình nhà ga hành khách được đầu tư theo tiêu chuẩn cấp 4F - cấp cao nhất của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), trở thành một “Sân bay xanh - thông minh” (Smart Green Airport) đạt chuẩn quốc tế 5 sao với nhiều trải nghiệm công nghệ số mới.

Trước chuyến bay, hành khách có thể sử dụng ứng dụng VNeID hoặc iACV, hay check-in online của hãng hàng không để đăng ký sinh trắc học ACV ID, tra cứu thông tin khu vực làm thủ tục, cửa khởi hành và thời gian di chuyển đến sân bay. Thông tin được đồng bộ giữa Trung tâm dữ liệu hoạt động sân bay (AODB), hệ thống làm thủ tục của các hãng hàng không và hệ thống xuất nhập cảnh của Bộ Công an.

Trong nhà ga, hành khách được trải nghiệm hệ thống làm thủ tục hàng không thông minh, liền mạch trong một hành trình số với 96 ki-ốt check-in tích hợp sinh trắc học, cho phép hành khách tự nhận diện khuôn mặt, in thẻ lên máy bay và dán thẻ hành lý (trong đó có 12 ki-ốt check-in được đặt tại nhà để xe); 64 Self Bag Drop tích hợp sinh trắc học cho phép hành khách quét khuôn mặt gửi hành lý tự động.

Hành khách cũng sẽ có hành trình số liền mạch với công nghệ sinh trắc học và an ninh đa lớp hiện đại, thông qua 12 làn kiểm soát an ninh tự động (E-Gate) nhận diện khuôn mặt, kết nối ACV ID - VNeID giúp hành khách qua cổng trong vài giây; 28 máy soi chiếu CT sử dụng công nghệ chụp phát tia X-quang đa chiều để tạo ảnh 3D, rút ngắn thời gian kiểm tra (vì hành khách không cần lấy laptop, chất lỏng hay thiết bị điện tử ra khỏi hành lý).

Đồng thời, khu vực xuất cảnh tự động với hệ thống xuất cảnh tự động do ACV và Cục Quản lý xuất nhập cảnh - Bộ Công an phối hợp, liên thông dữ liệu hành khách, giúp hành khách xuất cảnh nhanh chóng, chính xác…

Bài học về tổ chức thi công và tầm nhìn quy hoạch

Trong quá trình triển khai, dự án đã phải đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc chưa có tiền lệ. Đó là công tác giải phóng mặt bằng với khối lượng rất lớn, liên quan trực tiếp đến cuộc sống của hàng chục ngàn người dân; là đại dịch Covid-19 khiến công trường rơi vào cảnh thiếu chuyên gia, đứt gãy chuỗi cung ứng, giá vật liệu biến động mạnh…, kèm theo đó là áp lực về chất lượng khắt khe nhất.

Trong thời điểm khó khăn ấy, vai trò chỉ đạo của Chính phủ chính là điểm tựa vững chắc cho dự án. Thủ tướng Chính phủ đã thành lập tổ công tác đặc biệt do Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà trực tiếp hàng tháng giao ban tại công trường để tháo gỡ khó khăn, động viên đội ngũ kỹ sư, công nhân.

Nhiều cơ chế đặc thù, nhiều quyết định kịp thời đã được Quốc hội, Chính phủ ban hành với phương châm: không để khó khăn cản bước sự phát triển, không để những vướng mắc kéo dài làm chậm tiến độ dự án, làm chậm nhịp đi lên của đất nước theo tinh thần “3 ca”, “4 kíp”, “vượt nắng thắng mưa”…

Chủ đầu tư đã làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, bám sát công trường. Các nhà thầu, đơn vị tư vấn, đội ngũ kỹ sư, công nhân làm việc không kể ngày đêm trên công trường và coi đây như ngôi nhà thứ 2 của mình. Bằng trí tuệ, kỷ luật và tinh thần trách nhiệm, họ đã biến những bản vẽ trên giấy thành một công trình hiện đại.

Một lãnh đạo Ban Quản lý dự án sân bay Long Thành chia sẻ, kinh nghiệm rút ra trong quá trình xây dựng sân bay là: cần có kế hoạch lựa chọn được các nhà thầu thi công có năng lực, có kinh nghiệm; trong quá trình thi công cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên nhằm tháo gỡ khó khăn trên công trường, như họp giao ban hàng ngày với các đơn vị tư vấn, thiết kế, giám sát, nhà thầu thi công để giải quyết kịp thời các vấn đề kỹ thuật phát sinh về đầu nối; có cơ chế phối hợp chặt chẽ với các chủ đầu tư dự án khác trong một dự án lớn như sân bay Long Thành.

Cũng không thể không nhắc đến công sức của lãnh đạo tỉnh và đóng góp thầm lặng nhưng to lớn của nhân dân tỉnh Đồng Nai. Đồng chí Lê Hoàng Quân, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Đồng Nai, nhớ lại: Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, trên cơ sở phát triển mô hình khu công nghiệp (KCN) Sonadezi Biên Hòa - là KCN đầu tiên của Việt Nam (hình thành năm 1963), Đồng Nai được Chính phủ chọn làm điểm về phát triển - thu hút đầu tư vào KCN. Đến năm 1988, tỉnh được Trung ương cho phép tham quan, tìm hiểu, xúc tiến thu hút đầu tư từ Đài Loan, Nhật Bản. Qua nghiên cứu vùng Rhone, Aples của Pháp, chúng tôi nhận thấy sân bay Orly (diện tích 1.538ha) và sân bay Charles-de-Gaulle (diện tích 3.200ha) ở ngoại ô Paris giống địa thế sân bay Tân Sơn Nhất ở TPHCM và sân bay quốc tế dự kiến ở Long Thành.

Lãnh đạo tỉnh đã báo cáo với Trung ương thống nhất chủ trương cho phép quy hoạch xây dựng sân bay quốc tế ở Long Thành. Sau đó, Bộ GT-VT đã chính thức làm việc với lãnh đạo tỉnh. Căn cứ trên hiệu suất hoạt động rất cao của sân bay quân sự Biên Hòa (theo tạp chí quân sự Anh Quốc thì trong chiến tranh Việt Nam, sân bay Biên Hòa có tần suất hoạt động 3 phút/lượt máy bay cất hạ cánh, có điều kiện thời tiết tốt, địa chất ổn định…), Bộ GT-VT đã thống nhất với tỉnh Đồng Nai dành đất quy hoạch sân bay quốc tế Long Thành với quy mô 5.000ha; đề nghị Chính phủ giao Bộ GT-VT phối hợp tỉnh Đồng Nai tổ chức đo đạc, cắm mốc.

Tỉnh Đồng Nai đã di chuyển quy hoạch 5 KCN với diện tích 1.500ha và không bố trí xây dựng các xã kinh tế mới. Đến năm 2002, Chính phủ đã chính thức phê duyệt chủ trương quy hoạch, mở ra không gian phát triển mới cho Đồng Nai và cả vùng Đông Nam bộ.

Dự án sân bay Long Thành (giai đoạn 1) được Quốc hội thông qua báo cáo nghiên cứu khả thi tại Nghị quyết số 95/2019/QH14 ngày 26-11-2019 và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1777/QĐ-TTG ngày 11-11-2020, với quy mô đầu tư là sân bay cấp 4F - cấp cao nhất của Tổ chức Hàng không dân dụng thế giới (ICAO) với nhà ga hành khách công suất 25 triệu hành khách/năm, 1,2 triệu tấn hàng hóa và các hạ tầng kỹ thuật đồng bộ đi kèm.

Đây là dự án rất lớn, không chỉ về quy mô đầu tư, yêu cầu kỹ thuật cao mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược, đóng vai trò là động lực phát triển cho kinh tế - xã hội đất nước.

VĂN PHONG - XUÂN TRUNG - NÔNG NGÂN