Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV đã đặt doanh nhân vào vai trò không chỉ là chủ thể sản xuất kinh doanh, mà còn là lực lượng kiến tạo giá trị, dẫn dắt đổi mới và định hình chuẩn mực phát triển trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, để vai trò này được phát huy thực chất, cần sự hội tụ đồng thời của tư duy phát triển dài hạn, môi trường thể chế ổn định, năng lực quản trị hiện đại và nền tảng văn hóa doanh nhân bền vững.

Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc mà Đại hội Đảng lần thứ XIV xác lập không chỉ đặt ra yêu cầu mới đối với mô hình tăng trưởng, mà còn đòi hỏi sự chuyển đổi căn bản trong tư duy phát triển của đội ngũ doanh nhân Việt Nam. Khi doanh nhân được xác định là lực lượng trung tâm của phát triển, tư duy chiến lược, năng lực tổ chức và trách nhiệm quốc gia trở thành những yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng trong giai đoạn mới.

Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV xác định Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với định hướng phát triển dựa trên chất lượng tăng trưởng, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng lực nội sinh của nền kinh tế. Trong cấu trúc phát triển đó, đội ngũ doanh nhân được đặt vào vị trí trung tâm, không chỉ là lực lượng tổ chức sản xuất - kinh doanh, mà còn là chủ thể trực tiếp tạo lập và lan tỏa các động lực tăng trưởng mới.

Thực tiễn phát triển cho thấy vai trò của doanh nhân ngày càng gắn chặt với năng suất lao động, hiệu quả sử dụng nguồn lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp khoảng 50% GDP, tạo ra trên 85% việc làm và chiếm gần như toàn bộ số lượng doanh nghiệp đang hoạt động. Những con số này phản ánh rõ vị thế thực chất của doanh nhân trong đời sống kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng phát triển của khu vực này trong giai đoạn tới.

Kỷ nguyên vươn mình vì vậy không chỉ là sự mở rộng về quy mô, mà là sự chuyển dịch về chiều sâu. Doanh nhân không còn được nhìn nhận thuần túy qua kết quả kinh doanh ngắn hạn, mà thông qua năng lực tạo giá trị gia tăng, khả năng đổi mới và mức độ đóng góp vào năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Việt Nam là một trong những nền kinh tế có độ mở cao hàng đầu khu vực, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu thường xuyên vượt gấp đôi GDP. Điều này giúp nền kinh tế tận dụng tốt các cơ hội hội nhập, song cũng đặt doanh nghiệp và doanh nhân trước áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt từ thị trường quốc tế, biến động chuỗi cung ứng và những tiêu chuẩn ngày càng cao về công nghệ, môi trường và quản trị.

Trong bối cảnh đó, tư duy phát triển của doanh nhân trở thành yếu tố mang tính quyết định. Mô hình tăng trưởng dựa trên lợi thế chi phí thấp, gia công và khai thác lao động giản đơn đã bộc lộ những giới hạn rõ ràng. Năng suất lao động của Việt Nam hiện vẫn chỉ bằng khoảng 60% mức trung bình của ASEAN-6, cho thấy dư địa cải thiện còn rất lớn nhưng không thể đạt được nếu thiếu sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận phát triển của doanh nghiệp.

Theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV, phát triển trong giai đoạn mới phải dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này đòi hỏi doanh nhân phải chuyển từ tư duy phòng thủ sang tư duy kiến tạo, từ tối ưu chi phí sang tối ưu giá trị, từ ngắn hạn sang dài hạn. Đầu tư cho công nghệ, chuyển đổi số, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao năng lực quản trị không còn là lựa chọn, mà là điều kiện để doanh nghiệp tồn tại và phát triển bền vững.

Một điểm nhấn quan trọng của kỷ nguyên vươn mình là yêu cầu về tốc độ tăng trưởng cao hơn, song phải đi kèm với chất lượng và tính bền vững. Thực tiễn tại các trung tâm kinh tế lớn cho thấy mục tiêu này hoàn toàn có cơ sở khi có tư duy phát triển phù hợp và tổ chức thực hiện hiệu quả.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Trần Việt Anh - Tổng giám đốc Công ty Nam Thái Sơn, cho rằng tăng trưởng hai con số không phải là mục tiêu hình thức, mà là yêu cầu thực chất của giai đoạn phát triển mới. Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, khi môi trường chính sách rõ ràng, định hướng quy hoạch minh bạch và năng lực tổ chức được nâng cao, doanh nghiệp hoàn toàn có thể mở rộng quy mô, nâng cấp mô hình kinh doanh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Tuy nhiên, tăng trưởng cao chỉ bền vững khi đi cùng với chuyển đổi mô hình phát triển. Doanh nghiệp không thể tiếp tục dựa vào tăng trưởng theo chiều rộng, sử dụng nhiều lao động và gia công đơn giản, mà phải chuyển sang mô hình dựa trên công nghệ, giá trị gia tăng và chất lượng nguồn nhân lực. Đây chính là điểm giao thoa giữa yêu cầu của Nghị quyết Đại hội XIV và thực tiễn vận hành của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường hiện đại.

Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV nhấn mạnh việc hình thành và củng cố các động lực tăng trưởng mới. Trong tiến trình này, tư duy tạo lực phát triển của doanh nhân giữ vai trò then chốt. Tư duy đó thể hiện trước hết ở cách doanh nhân tiếp cận chiến lược kinh doanh dài hạn, coi đổi mới sáng tạo và năng suất là nền tảng của tăng trưởng.

Các nghiên cứu về năng suất cho thấy doanh nghiệp đầu tư bài bản cho công nghệ và quản trị thường có năng suất lao động cao hơn từ 20-30% so với mức trung bình, đồng thời duy trì được tăng trưởng ổn định hơn. Điều này phù hợp với định hướng phát triển dựa trên chất lượng mà Đại hội XIV đã xác lập.

Bên cạnh đó, xây dựng năng lực quản trị hiện đại là một trụ cột quan trọng của tư duy tạo lực phát triển. Chuẩn hóa quy trình, nâng cao tính minh bạch, tăng cường quản trị rủi ro và năng lực ra quyết định chiến lược không chỉ giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, mà còn tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn trung và dài hạn trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng đề cao chuẩn mực quản trị.

Phát triển nguồn nhân lực cũng là yếu tố không thể tách rời. Khi tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ của Việt Nam mới đạt gần 30% (2025), vai trò đầu tư cho con người từ phía doanh nghiệp trở nên đặc biệt quan trọng. Doanh nhân trong kỷ nguyên vươn mình cần coi đào tạo, thu hút và giữ chân nhân sự chất lượng cao là chiến lược phát triển dài hạn, không phải chi phí ngắn hạn.

Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc được xây dựng trên nền tảng năng lực nội sinh của nền kinh tế. Trong tiến trình đó, doanh nhân không chỉ tạo ra của cải vật chất, mà còn tham gia định hình chuẩn mực kinh doanh, củng cố niềm tin thị trường và nâng cao chất lượng thể chế thông qua thực tiễn hoạt động.

Khi doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ trách nhiệm xã hội và xây dựng văn hóa kinh doanh lành mạnh, môi trường kinh doanh được củng cố theo hướng ổn định và minh bạch hơn. Đây là điều kiện quan trọng để nền kinh tế duy trì tăng trưởng dài hạn, đúng với tinh thần phát triển bền vững mà Đại hội XIV đã đề ra.

Tư duy phát triển của doanh nhân vì vậy không chỉ quyết định sự thành công của từng doanh nghiệp, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hiện thực hóa mục tiêu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới. Khi doanh nhân phát huy tốt vai trò trung tâm của mình, các nguồn lực xã hội được tổ chức và vận hành hiệu quả hơn, tạo nền tảng vững chắc cho Việt Nam vươn lên trong giai đoạn phát triển mới.

Minh Hào - Thanh Ngân