(ĐTTCO) - Những cuộc trò chuyện với doanh nhân Vũ Mạnh Hùng luôn mang lại những thông tin hết sức thú vị, đặc biệt là chủ đề liên quan đến chuyển đổi số trong nông nghiệp.

Xây dựng hệ sinh thái số toàn diện

Trong các doanh nghiệp tiên phong chuyển đổi số, Tập đoàn Hùng Nhơn có cách tiếp cận khá bài bản. Đó là đầu tư trang trại công nghệ cao, hợp tác chiến lược với những tập đoàn hàng đầu thế giới và triển khai hạ tầng số hóa trên toàn chuỗi sản xuất.

Việc Hùng Nhơn nhận thức từ sớm hoạt động chuyển đổi số xuất phát từ tầm nhìn của ông Vũ Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT, kiêm Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp số Việt Nam (VIDA).

Có mặt tại trang trại gà của Tập đoàn Hùng Nhơn tại Đồng Nai, chúng tôi được tận mắt chứng kiến cách điều hành hết sức chuyên nghiệp của ông Hùng. Nhìn cách ông Hùng nhanh nhẹn thao tác và hướng dẫn công nhân vận hành hệ thống chuồng trại theo chuẩn châu Âu không ai nghĩ đây là doanh nhân đang sở hữu cơ ngơi chăn nuôi đồ sộ nhất Việt Nam.

Ông Hùng giải thích với chúng tôi về những tính năng tiên tiến nhất của trang trại. Đó là hệ thống tự động kích hoạt quạt, làm mát, sưởi hoặc đóng/mở cửa thông gió khi các chỉ số vượt ngưỡng.

"Nếu có bất thường như nhiệt độ tăng đột ngột hoặc độ ẩm vượt chuẩn, phần mềm sẽ tự động cảnh báo. Điều này đặc biệt quan trọng trong chăn nuôi công nghiệp quy mô lớn, nơi chỉ một sự cố môi trường cũng có thể thiệt hại hàng tỷ đồng", ông Hùng nói.

Ông Hùng chia sẻ, ngay từ khi quyết định dấn thân vào công cuộc chuyển đổi sống, chúng tôi đã xác định “muốn nâng chuẩn sản phẩm phải nâng chuẩn công nghệ”. Đây là lý do Hùng Nhơn đầu tư mạnh mẽ vào các trang trại ứng dụng công nghệ cao tại Bình Phước, Đắk Lắk, Gia Lai, Tây Ninh… Nhiều dự án hợp tác với De Heus (Hà Lan) hay Big Dutchman (Đức) đều được triển khai và quản trị trang trại theo chuẩn châu Âu.

Bước nhảy vọt về hiệu quả

Theo ông Hùng, khoảng 60-70% chi phí chăn nuôi đến từ thức ăn. Với trang trại lớn, việc giảm 3-5% hao hụt thức ăn là bước nhảy vọt về hiệu quả. Đơn cử hệ thống cho ăn tự động của Big Dutchman có khả năng điều chỉnh khẩu phần theo từng giai đoạn của vật nuôi.

Hệ thống cân định lượng giúp đảm bảo thức ăn được phân phối chính xác, hạn chế thất thoát và tình trạng con mạnh giành phần con yếu, nguyên nhân gây tăng trưởng không đồng đều. Tất cả dữ liệu về lượng thức ăn tiêu thụ được đưa vào hệ thống phân tích, hỗ trợ dự báo nhu cầu, lập kế hoạch nhập kho và theo dõi hiệu quả từng đàn.

Tại Hùng Nhơn, công tác quản trị đàn vật nuôi, hồ sơ giống, lịch tiêm phòng, lịch phối giống, chi phí thuốc, vắc xin đều được số hóa. Mỗi con giống, mỗi lô sản xuất đều có hồ sơ điện tử (FMS). Nhờ FMS, kỹ thuật viên có thể theo dõi hiệu suất đàn theo ngày/tuần/tháng; phát hiện đàn có dấu hiệu tăng trưởng chậm; so sánh năng suất giữa các trang trại.

Theo ông Hùng, đây là điều mà mô hình quản lý thủ công không thể đạt được. Đặc biệt, một số trang trại thí điểm sử dụng camera AI có khả năng phân tích hành vi vật nuôi, từ đó phát hiện những bất thường như: gia cầm tụ một góc (dấu hiệu lạnh hoặc bệnh); heo giảm vận động (nguy cơ stress, sốt); giảm thời gian ăn (dấu hiệu bệnh tiêu hóa). Việc phát hiện sớm giúp giảm chi phí điều trị, giảm tỷ lệ chết và hạn chế lây lan.

Trong bối cảnh thị trường yêu cầu minh bạch, ông Hùng nhận thấy việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc toàn diện cho các sản phẩm trứng, thịt, con giống là vô cùng quan trọng. Với mô hình này, người tiêu dùng chỉ cần quét QR để biết thông tin, từ trang trại sản xuất, quy trình nuôi - tiêm phòng cho đến nhà máy xử lý - đóng gói hay tiêu chuẩn áp dụng.

“Với thị trường xuất khẩu, truy xuất nguồn gốc là điều kiện bắt buộc. Việc sớm áp dụng công nghệ giúp Hùng Nhơn nâng cao uy tín và mở rộng cánh cửa. Ở quy mô hàng triệu con, mỗi điểm phần trăm cũng mang lại giá trị kinh tế rất lớn” - ông Hùng phân tích.

Ông Hùng cho rằng, một trang trại công nghệ cao có thể cần vốn đầu tư gấp 1,5-2 lần trang trại truyền thống. Chi phí còn tăng gấp bội nếu đầu tư thiết bị, phần mềm, cảm biến… từ châu Âu. Trong khi đó, ngành chăn nuôi vốn là lĩnh vực quen thuộc với lao động thủ công.

Chuyển sang mô hình số đòi hỏi đào tạo kỹ thuật viên, chuyên gia phân tích dữ liệu… Đây là bước chuyển không thể nhanh chóng. Cũng chính vì lý do này, không nhiều doanh nghiệp đủ kiên nhẫn theo đuổi, thậm chí thất bại.

Chuyển đổi bắt đầu từ… con người

Nói về những thất bại của doanh nghiệp, ông Hùng cho rằng, lý do bắt đầu từ những ứng dụng bề nổi. Đặc biệt, dữ liệu phải được thu thập chính xác, liên tục và minh bạch. Đây là khó khăn lớn nhất ở các trang trại truyền thống, nơi công nhân chỉ làm theo kinh nghiệm và thói quen.

“Máy móc tự động, nhưng nếu dữ liệu nền tảng sai thì hệ thống sẽ sai theo. Vấn đề không nằm ở công nghệ mà nằm ở kỷ luật vận hành. Một trang trại 100 tỷ đồng mà giao cho đội ngũ không quen công nghệ thì vẫn thất bại như thường. Chuyển đổi số là chuyển đổi con người” - ông Hùng đúc kết.

Ở cương vị Phó Chủ tịch VIDA, ông Hùng đã có nhiều buổi chia sẻ kinh nghiệm về chuyển đổi số cho các hội viên là các doanh nghiệp chăn nuôi. Theo ông Hùng, chuyển đổi số không là “lời nói hay” mà là quy trình chuyển đổi số văn hóa sản xuất, đòi hỏi doanh nghiệp phải kiên định, đầu tư dài hạn và quản trị bằng dữ liệu.

"Hiện nay chuyển đổi số không chỉ là xu hướng mà đã trở thành nền tảng để ngành chăn nuôi Việt Nam tái cấu trúc, nâng tầm cạnh tranh quốc tế" ông Hùng nhận định.

Nhờ đặt đúng trọng tâm chuyển đổi số, Hùng Nhơn trở thành một trong những doanh nghiệp tiên phong về số hóa trong ngành chăn nuôi Việt Nam và được xem là hình mẫu về cách kết hợp nông nghiệp truyền thống với công nghệ hiện đại.

HẢI HỒ