(ĐTTCO) - Ngày 2-4, tại Hà Nội, Công ty xếp hạng tín nhiệm FiinRatings (thuộc FiinGroup) phối hợp với đối tác xếp hạng tín nhiệm quốc tế S&P Global Ratings tổ chức Diễn đàn Thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp Việt Nam 2026.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, năm 2025, có 106 doanh nghiệp phát hành riêng lẻ, huy động thành công 576.000 tỷ đồng, tăng gần 32% so với năm 2024.

Phát hành trái phiếu ra công chúng cũng tăng mạnh với tổng giá trị đăng ký chào bán đạt gần 52.000 tỷ đồng, tăng trưởng 36%. Đặc biệt, tỷ lệ chậm trả gốc, lãi có xu hướng giảm. Khung pháp lý hoàn thiện cùng mức độ minh bạch của doanh nghiệp được cải thiện đã giúp niềm tin của nhà đầu tư dần phục hồi.

Ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch UBCKNN phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: Đ.T

Đánh giá về thị trường TPDN năm 2026, Phó Chủ tịch UBCKNN chỉ ra thách thức khi áp lực đáo hạn vẫn rất lớn. Dự kiến, năm nay tổng giá trị TPDN đến hạn là 190.400 tỷ đồng. Áp lực này buộc doanh nghiệp phải chủ động tái cơ cấu tài chính hoặc tìm kiếm các nguồn vốn thay thế.

Trong khi đó, ông Nguyễn Anh Quân, Giám đốc xếp hạng Khối định chế tài chính của FiinRatings nhận định, kênh tín dụng đang có dấu hiệu siết lại và “gánh nặng” về vốn sẽ được chuyển sang kênh trái phiếu. Theo đó, tính đến cuối 2025, tỷ lệ tín dụng trên GDP tại Việt Nam đã vượt mốc 140%, đây được xem là mức bắt đầu có rủi ro đối với một nền kinh tế mới nổi.

Cùng với đó là rủi ro chênh lệch kỳ hạn khi 90% tiền gửi là ngắn hạn (dưới 12 tháng), nhưng các ngân hàng lại dùng nó để tài trợ cho các dự án hạ tầng 20 năm. Vì vậy, tín dụng ngân hàng dường như đã “chạm trần”.

Thêm vào đó, mức trích lập dự phòng đã xuống thấp nhất kể từ 2021, buộc các ngân hàng phải dựa vào tài sản thế chấp và thu hồi nợ. Điều này cũng có thể buộc các ngân hàng phải dùng lại các công cụ như trái phiếu VAMC để quản lý rủi ro.

Phân tích thêm, đại diện FiinRatings nhận định, giai đoạn tới, các ngân hàng thương mại sẽ có xu hướng chuyển qua phòng thủ để bảo vệ danh mục cho vay trong bối cảnh rủi ro tín dụng bị tác động bởi xu hướng lãi suất gia tăng.

Khi tín dụng trở nên chọn lọc hơn và bị thu hẹp lại, bắt buộc doanh nghiệp sẽ phải phát hành huy động vốn mới trên thị trường trái phiếu nhiều hơn.

Do đó, để thị trường TPDN phát triển cả về lượng và chất, đủ sức gánh vác vai trò cung ứng vốn dài hạn, cần đẩy mạnh áp dụng hệ thống định giá và xếp hạng tín nhiệm chuyên nghiệp. Điều này giúp tách biệt rõ ràng rủi ro giữa các nhóm doanh nghiệp, làm cơ sở để giảm chi phí vốn cho những đơn vị có sức khỏe tài chính tốt.

Bên cạnh đó, cần xây dựng thị trường giao dịch thứ cấp hoặc trung tâm bù trừ để nhà đầu tư dễ dàng mua bán lại trái phiếu khi cần thiết, thay vì phải nắm giữ đến lúc đáo hạn.

Về phía doanh nghiệp, thay vì chờ đợi cơ chế, cần chủ động xây dựng hồ sơ tín dụng minh bạch, bởi đây là “chìa khóa” để tiếp cận dòng vốn dồi dào, chi phí rẻ và ổn định hơn so với nguồn vốn tín dụng.

Lưu Thủy