Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc vừa ký ban hành Quyết định số 12/2026/QĐ-TTg, sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế bảo lãnh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn tại ngân hàng thương mại. Quy định mới tập trung hoàn thiện cơ chế phí, xử lý nợ và tăng quyền chủ động cho Ngân hàng Phát triển Việt Nam trong quá trình triển khai chính sách.

Theo quy định mới, phí bảo lãnh bao gồm phí thẩm định hồ sơ đề nghị bảo lãnh vay vốn ở mức 500.000 đồng/hồ sơ và phí bảo lãnh vay vốn 0,5%/năm tính trên số tiền được bảo lãnh.

Toàn bộ khoản phí này được hạch toán vào thu nhập của Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Đáng chú ý, cơ quan này được trao quyền xem xét, quyết định xóa phí bảo lãnh đối với các doanh nghiệp đã phá sản hoặc giải thể, sau khi hoàn tất việc thanh lý tài sản theo quy định của pháp luật. Đồng thời, Ngân hàng Phát triển Việt Nam có trách nhiệm ban hành hướng dẫn cụ thể về hồ sơ, trình tự, thủ tục và chịu trách nhiệm đối với quyết định xóa phí.

Quyết định cũng sửa đổi các quy định liên quan đến nghĩa vụ tài chính sau khi ngân hàng thực hiện bảo lãnh. Theo đó, bên được bảo lãnh phải nhận nợ và ký hợp đồng nợ vay bắt buộc bảo lãnh với Ngân hàng Phát triển Việt Nam, qua đó chuyển sang tư cách bên vay trực tiếp.

Hợp đồng này quy định rõ lãi suất áp dụng theo lãi suất tín dụng đầu tư của Nhà nước tại thời điểm ký kết, trong đó lãi suất quá hạn tối đa bằng 150% lãi suất trong hạn.

Thời hạn trả nợ sẽ do ngân hàng xem xét trên cơ sở tình hình tài chính, phương án sản xuất kinh doanh và khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Đồng thời, tài sản bảo đảm được định giá lại; trong trường hợp giá trị không đủ bù đắp dư nợ, ngân hàng có thể yêu cầu bổ sung biện pháp bảo đảm theo quy định.

Bên nhận nợ vay bắt buộc bảo lãnh có trách nhiệm hoàn trả đầy đủ nợ gốc và lãi theo hợp đồng đã ký. Tuy nhiên, căn cứ vào kết quả đánh giá thực tế về tình hình tài chính và khả năng trả nợ, Ngân hàng Phát triển Việt Nam có thể xem xét miễn, giảm lãi nhằm hỗ trợ doanh nghiệp.

Trong trường hợp này, ngân sách nhà nước sẽ không thực hiện cấp bù lãi suất và phí quản lý đối với khoản nợ, qua đó nâng cao tính tự chủ tài chính và hạn chế nghĩa vụ phát sinh cho ngân sách. Bên cạnh đó, việc xử lý rủi ro cũng như trích lập và sử dụng dự phòng đối với các khoản nợ vay bắt buộc bảo lãnh tiếp tục được thực hiện theo các quy định hiện hành về quản lý tài chính và cơ chế xử lý rủi ro tín dụng.

Những điều chỉnh tại Quyết định số 12/2026/QĐ-TTg góp phần hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động bảo lãnh tín dụng, đồng thời tăng tính linh hoạt trong xử lý các tình huống phát sinh trên thực tế.

Việc cho phép xóa phí bảo lãnh đối với doanh nghiệp phá sản được đánh giá là giải pháp phù hợp, giúp giảm áp lực tài chính tồn đọng và nâng cao hiệu quả vận hành của hệ thống tín dụng chính sách.

Trong bối cảnh doanh nghiệp còn nhiều khó khăn, cơ chế bảo lãnh được hoàn thiện theo hướng minh bạch, linh hoạt và kiểm soát rủi ro chặt chẽ được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân phục hồi và phát triển bền vững.

Nguyễn Hùng