Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đã ký Quyết định số 441/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch triển khai Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030, nhằm đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư phát triển trong giai đoạn mới.
Theo quyết định, việc huy động và phân bổ nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi sẽ được thực hiện với quy mô và cơ cấu phù hợp, phục vụ nhu cầu đầu tư của quốc gia, các ngành và địa phương. Nguồn vốn này sẽ ưu tiên cho các dự án đang triển khai, các dự án chuyển tiếp từ giai đoạn 2021 - 2025, cũng như các dự án mới đang hoàn thiện thủ tục và có kế hoạch giải ngân trong giai đoạn 2026 - 2030.
Bên cạnh đó, các dự án hạ tầng quy mô lớn, công trình trọng điểm quốc gia chưa xác định rõ phương thức đầu tư cũng được xem xét bố trí vốn ODA và vốn vay ưu đãi khi có nhu cầu. Đồng thời, nguồn vốn này cũng phục vụ các chương trình, dự án đầu tư công theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.
Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu tăng cường hợp tác với các đối tác phát triển trên cơ sở tin cậy, tôn trọng và hiệu quả, qua đó huy động tối đa nguồn viện trợ không hoàn lại và các khoản vay ưu đãi có điều kiện thuận lợi. Việc lựa chọn nguồn vốn vay cũng phải phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời định hướng tập trung vào các lĩnh vực, địa bàn ưu tiên của Việt Nam và từng bước hài hòa quy trình, thủ tục giữa các bên.
Việc chuẩn bị, phê duyệt, đàm phán, ký kết và triển khai các chương trình, dự án sử dụng vốn ODA được yêu cầu gắn chặt với các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch đầu tư công trung hạn và chiến lược tài chính quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Trọng tâm là phục vụ các mục tiêu tăng trưởng, đổi mới mô hình phát triển, thúc đẩy khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng, phát triển giáo dục và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe.
Đồng thời, kế hoạch đặt ra yêu cầu xử lý dứt điểm các vướng mắc trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án, cũng như thúc đẩy hiện đại hóa, số hóa công tác quản lý vốn ODA nhằm nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả thực thi.
Về định hướng sử dụng vốn, nguồn vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài sẽ được ưu tiên cho các chương trình, dự án trọng điểm có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa và mang tính đột phá, đặc biệt trong phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội. Việc sử dụng vốn phải dựa trên đánh giá thận trọng về điều kiện vay, hiệu quả đầu tư và khả năng cân đối nợ công, bảo đảm an toàn tài chính quốc gia.
Nguồn vốn vay ưu đãi nước ngoài được xác định có vai trò bổ sung cho các nguồn vốn đầu tư trong nước, được sử dụng cho những lĩnh vực khó thu hút đầu tư tư nhân hoặc chưa đáp ứng đủ nhu cầu từ nguồn vốn trong nước và vốn ODA ưu đãi cao.
Kế hoạch cũng ưu tiên huy động các nguồn vốn có điều kiện vay thuận lợi, ít ràng buộc, quy trình linh hoạt và có khả năng hỗ trợ chuyển giao công nghệ, kỹ thuật. Bên cạnh hình thức vay truyền thống, việc sử dụng các công cụ tài chính mới như vay hỗ trợ ngân sách, giải ngân theo kết quả hay tiếp cận theo nhiều giai đoạn cũng được khuyến khích, đồng thời kết hợp với các công cụ huy động vốn trên thị trường tài chính quốc tế.
Để triển khai hiệu quả định hướng này, kế hoạch đề ra 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, bao gồm hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả đàm phán với nhà tài trợ, cải thiện chất lượng chuẩn bị và triển khai dự án, đổi mới phương thức huy động vốn và quản lý rủi ro, cũng như tăng cường tiếp nhận và lan tỏa công nghệ thông qua các chương trình, dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi.
Văn Sơn
