Vừa qua, hàng loạt website phim, truyện, âm nhạc… không bản quyền đã lần lượt ngừng hoạt động. Việc thắt chặt quyền sở hữu trí tuệ đã thúc đẩy một sự thay đổi rõ rệt trong việc phổ biến các nội dung giải trí trên mạng, qua đó góp phần định hình lại cách công chúng trong nước tiếp cận nội dung giải trí trên mạng với ý thức và trách nhiệm hơn về quyền tác giả.
Qua thời dễ dãi với nội dung lậu
Đầu tháng 5, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Văn bản yêu cầu các lực lượng chức năng tập trung nguồn lực trên phạm vi toàn quốc để xử lý nghiêm tất cả vi phạm theo tinh thần “không có ngoại lệ”.
Ngay sau khi thông tin được công bố rộng rãi, hàng loạt trang phim và chương trình giải trí không bản quyền, nhóm dịch truyện lần lượt hiển thị thông báo dừng hoạt động hoặc không thể truy cập. Điều đáng chú ý của “làn sóng đóng cửa” lần này là tính đồng loạt và diện rộng. Trước đây, khi một website lậu bị xử lý thì gần như ngay lập tức, có một tên miền “hao hao” mọc lên thay thế, người dùng không gặp gián đoạn trong việc giải trí. Nhưng lần này, nhiều trang không bản quyền biến mất và không có trang khác thay thế.
Không ít người thường xem, nghe, đọc những sản phẩm vi phạm bản quyền đặt câu hỏi: Giờ xem ở đâu? Một số bắt đầu trả phí, đăng ký các dịch vụ như Netflix, FPT Play, VieON hay Galaxy Play. Nhưng hiện đa số vẫn đang trong quá trình “thăm dò”.
Anh Ngô Hữu Minh (34 tuổi, phường Gia Định, TPHCM) chia sẻ: “Suốt gần chục năm qua, tôi gần như không bỏ một bộ phim Hàn nào trên một trang chuyên cung cấp phim. Giờ web đó không vào được, tôi cũng chưa biết xem đâu. Có người giới thiệu các trang trả phí nhưng trang có phim này lại không có phim kia, tôi cũng chưa chọn được trang nào”.
Tạo dựng thói quen giải trí số có bản quyền
Trong lúc tìm kiếm những website bản quyền phù hợp nhu cầu, khán giả đang dần tiếp cận với những hình thức đa dạng trong thụ hưởng sản phẩm văn hóa số. Theo đó, một số trang web hỗ trợ khán giả xem phim có bản quyền mà không cần thu phí trực tiếp do thu hút được nhiều quảng cáo. Hoặc có trang web cung cấp phim theo dạng miễn phí vài tập đầu để xem thử, nếu thấy hay khán giả sẽ trả phí xem những tập tiếp theo.
Ở mảng sách, truyện, nhiều năm qua, độc giả Việt đã quen đọc miễn phí trên nhiều diễn đàn truyện dịch tự phát. Vừa qua, khi những nhóm này ngưng hoạt động, đóng trang, không ít độc giả hụt hẫng. Tuy nhiên, ngay sau đó, một mô hình mới đã xuất hiện khi nhiều dịch giả chủ động liên hệ mua bản quyền sách, truyện từ nước ngoài, dịch sang tiếng Việt rồi bán lại cho bạn đọc theo hình thức từng chương trên các nền tảng trong nước.
Chị Trần Thị Mai Phương (28 tuổi, ngụ phường Bàn Cờ, TPHCM) là độc giả của nhiều đầu truyện ngôn tình Trung Quốc theo mô hình này, cho biết: Với nhiều bản dịch miễn phí, dịch giả làm vì đam mê nên năng lực không ổn định, chưa kể nếu bận hay chán không dịch nữa là truyện bị ngưng giữa chừng. Nay họ có thu nhập, chất lượng bản dịch và sự ổn định được bảo đảm hơn.
Chấn chỉnh tình trạng vi phạm bản quyền là bước đi tất yếu trong quá trình phát triển của nền công nghiệp văn hóa. Với khán giả và bạn đọc, thói quen sử dụng sản phẩm hợp pháp sẽ dần được hình thành theo thời gian. Về phía nhà sản xuất nội dung và đơn vị phát hành chính thức, đây cũng là cơ hội để nâng cao chất lượng dịch vụ, giữ chân và thuyết phục công chúng sẵn sàng chi trả cho những sản phẩm có giá trị, từ đó góp phần xây dựng một thị trường nội dung số lành mạnh và phát triển bền vững.
Với nhiều người, việc trả tiền cho dịch vụ giải trí số vẫn là một điều xa lạ, trong khi đa số nền tảng bản quyền có tính phí chưa đủ phong phú nội dung để thu hút khách hàng tiềm năng “bấm nút thanh toán”.
LAN VY
