Trong hai ngày 9 và 10-6, Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (AFF 2026) sẽ diễn ra tại Hà Nội với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng và phát triển, lấy người dân làm trung tâm”. Sự kiện được kỳ vọng tạo ra một không gian cởi mở và sáng tạo, giúp các bên cùng tìm ra những giải pháp đột phá để hiện thực hóa tương lai của ASEAN.

Khẳng định vị thế trung tâm

Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, AFF được tổ chức lần đầu vào tháng 4-2024 tại Hà Nội với chủ đề “Xây dựng Cộng đồng ASEAN phát triển nhanh, bền vững, lấy người dân làm trung tâm”. Sự kiện thu hút sự quan tâm và ủng hộ rộng rãi của các nước ASEAN cũng như cộng đồng quốc tế. Ở lần thứ 2 tổ chức, AFF 2025 có chủ đề “Xây dựng ASEAN đoàn kết, bao trùm và tự cường trong một thế giới biến động” thu hút hơn 600 đại biểu tham dự trực tiếp, trong đó có 230 đại biểu quốc tế, tăng gấp 2,5 lần so với lần đầu tiên diễn ra. Tại diễn đàn đã có hàng trăm ý kiến đóng góp, các khuyến nghị sâu sắc giúp giải quyết những vấn đề quan trọng, xem xét lại những nguyên tắc cơ bản của ASEAN liên quan đến quản trị công nghệ mới nổi cùng nhiều nội dung khác. Kết quả của diễn đàn đã được đưa vào các văn kiện của Hội nghị cấp cao ASEAN trong cùng năm.

Với AFF 2026, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường cho biết, chủ đề “Hòa bình, thịnh vượng và phát triển, lấy người dân làm trung tâm” được Việt Nam lựa chọn phản ánh đúng những ưu tiên cốt lõi mà ASEAN và cả khu vực đang theo đuổi. Hòa bình là điều kiện tiên quyết cho phát triển; thịnh vượng là mục tiêu chung của mọi quốc gia thành viên; còn việc đặt người dân ở vị trí trung tâm chính là tinh thần xuyên suốt của Cộng đồng ASEAN.

Nhân dịp AFF 2026, 4 thủ tướng chính phủ các nước thành viên ASEAN sẽ tham dự và thăm chính thức Việt Nam, gồm: Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone; Thủ tướng Campuchia Hun Manet; Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão. Sự hiện diện của lãnh đạo cấp cao nhiều nước thể hiện rõ tinh thần gắn kết khu vực và vai trò chủ động, có trách nhiệm của Việt Nam.

Mọi giải pháp phải hướng tới người dân

AFF 2026 diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực đang có những biến chuyển nhanh chóng, phức tạp, tác động nhiều chiều đến ASEAN khi đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và các kế hoạch chiến lược nhằm xây dựng một cộng đồng tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, tại Đối thoại Shangri-La 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu dẫn đề, trong đó nhấn mạnh sự cần thiết kiến tạo một cấu trúc khu vực mở, bao trùm và lấy ASEAN làm trung tâm. AFF 2026 chính là sự nối tiếp và cụ thể hóa tinh thần đó ở cấp độ đối thoại khu vực. Diễn đàn sẽ là nơi ASEAN và các đối tác cùng bàn cách giữ vững vị thế của khối trong một môi trường chiến lược nhiều biến động, để mọi sáng kiến, mọi cơ chế mới đều bổ trợ cho nhau và không làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN. Việc Việt Nam khởi xướng và kiên trì tổ chức một diễn đàn như AFF, cùng với việc tham gia chủ động, có trách nhiệm tại các cơ chế khu vực và quốc tế, thể hiện rõ tinh thần một thành viên tích cực, có trách nhiệm. Đó cũng chính là cách Việt Nam đóng góp thiết thực vào hòa bình, ổn định và phát triển chung của khu vực.

Là đơn vị được giao tổ chức AFF 2026, TS Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao, cho biết, diễn đàn lần này có nhiều đổi mới so với các diễn đàn trước đây, trước hết là ở thành phần tham dự đông đảo và đa dạng hơn. Một trong những điểm nhấn quan trọng là lần đầu tiên các chính đảng ASEAN sẽ cùng thảo luận về cách thúc đẩy hợp tác giữa các chính đảng, qua đó cùng chung tay hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Điểm mới nữa của diễn đàn lần này là sự tham gia của lãnh đạo các thành phố lớn của ASEAN và sự tham gia của lực lượng thanh niên trẻ, những nhà lãnh đạo ASEAN tương lai.

Đây được cho là cơ hội giúp khu vực có thể tìm thấy tiếng nói chung, đi đến các giải pháp chung cho những vấn đề nóng bỏng đang nổi lên hiện nay như làm thế nào để người dân thụ hưởng lợi ích từ trí tuệ nhân tạo và giảm thiểu rủi ro từ sự phát triển của công nghệ, bảo đảm an ninh năng lượng, hay những vấn đề chiến lược về môi trường hòa bình, ổn định khu vực, giải quyết tranh chấp để ngăn chặn nguy cơ nổ ra các xung đột nóng... TS Nguyễn Hùng Sơn nhấn mạnh, ưu tiên xuyên suốt của ASEAN là có giải pháp bảo đảm hòa bình, thúc đẩy thịnh vượng và mọi giải pháp cuối cùng đều phải hướng tới người dân, những người vừa là chủ thể, vừa là người thụ hưởng của tiến trình hợp tác.

Diễn đàn Tương lai ASEAN (ASEAN Future Forum - AFF) là sáng kiến được Việt Nam đưa ra tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần 43 (tại Jakarta, Indonesia) vào tháng 9-2023. Mục tiêu của diễn đàn là tạo cơ hội cho các nhà lãnh đạo, chuyên gia, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và các đối tác trao đổi, đề xuất các ý tưởng, sáng kiến mới góp phần định hình con đường phát triển cho tương lai của ASEAN và thúc đẩy hợp tác với các đối tác; giúp lãnh đạo các nước ASEAN xây dựng chiến lược, tầm nhìn mới, góp phần mang lại những lợi ích thiết thực cho người dân.

MINH DUY