Chiều 9-4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày các tờ trình về: Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030; Kế hoạch tài chính quốc gia, kế hoạch vay, trả nợ công 5 năm giai đoạn 2026-2030.
Dự kiến tổng vốn đầu tư công trung hạn 5 năm tới là 8,22 triệu tỷ đồng
Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, việc thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn (2021-2025) đã đạt và vượt 5/5 chỉ tiêu đề ra. Trong đó, trên cơ sở tổng mức vốn 2,87 triệu tỷ đồng và các nguyên tắc, tiêu chí được phê duyệt, Chính phủ đã giao vốn ngân sách Trung ương cho 4.652 dự án, giảm 1/2 so giai đoạn trước. Ước giải ngân đến hết năm 2025 đạt 3,02 triệu tỷ đồng (cao hơn so với kế hoạch do ngân sách địa phương giao tăng thêm từ nguồn tăng thu, thu tiền sử dụng đất).
Dự kiến, trong giai đoạn 5 năm tới, kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 đã được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa đầy đủ nội dung Văn kiện và Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các chủ trương, định hướng chiến lược mới của Trung ương, Bộ Chính trị… Lấy nguồn lực Nhà nước khơi dậy, dẫn dắt nguồn lực xã hội.
Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, trong giai đoạn 2026-2030, kế hoạch đầu tư trung hạn sẽ bố trí có trọng tâm, trọng điểm, bám sát các nhiệm vụ, chương trình hành động được nêu tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và đại hội đảng các cấp, ưu tiên các dự án kết cấu hạ tầng then chốt, chiến lược, mở rộng không gian phát triển của vùng, địa phương và quốc gia; bảo đảm phát triển hài hòa giữa các vùng, miền.
Cụ thể, sẽ phân bổ theo định hướng: Đối với ngân sách trung ương, bố trí theo quy định của Luật Đầu tư công, trong đó tập trung ưu tiên bố trí cho các Chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, các chương trình, dự án theo chương trình hành động của Trung ương thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, các dự án liên vùng của các địa phương.
Theo thông tin được Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đưa ra, dự phòng chung kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 là 10%; giảm số lượng dự án tối thiểu 30% so với giai đoạn 2021-2025. Địa phương sẽ chủ động quyết định đầu tư theo quy hoạch và khả năng cân đối nguồn lực, phục vụ tốt nhất các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn, theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự kiến cơ cấu, phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn, giai đoạn 2026-2030 với tổng nguồn vốn là 8,22 triệu tỷ đồng (ngân sách Trung ương là 3,8 triệu tỷ đồng và ngân sách địa phương là 4,42 triệu tỷ đồng).
Phương án phân bổ vốn ngân sách Trung ương, dự phòng chung là 10% (tương đương 380.000 tỷ đồng). Dự kiến phân bổ khoảng 349.000 tỷ đồng cho các dự án đầu tư công khẩn cấp, dự án chuyển tiếp vốn trong nước, thu hồi vốn ứng trước ngân sách Trung ương, thanh toán nợ đọng xây dựng cơ bản theo quy định của Luật Đầu tư công.
Dự kiến phân bổ cho 5 chương trình mục tiêu quốc gia là 254.027 tỷ đồng. Dự kiến phân bổ cho 1 dự án quan trọng quốc gia khởi công mới trong giai đoạn 2026-2030 đã rõ về cơ cấu vốn ngân sách Trung ương trong tổng mức đầu tư đã được Quốc hội phê duyệt là 29.688 tỷ đồng .
Số vốn ngân sách Trung ương còn lại để bố trí cho các dự án thuộc Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương, các dự án trọng điểm, chiến lược của quốc gia, các nhiệm vụ, dự án khác của bộ, cơ quan trung ương, địa phương là khoảng hơn 2,7 triệu tỷ đồng (bằng khoảng 73% tổng nguồn)…
Đề nghị có giải pháp đề phòng rủi ro
Báo cáo thẩm tra về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030; kế hoạch tài chính quốc gia, kế hoạch vay, trả nợ công 5 năm giai đoạn 2026-2030, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, ủy ban tán thành với báo cáo trên của Chính phủ. Đồng thời nhấn mạnh rằng, cơ cấu chi ngân sách cho đầu tư phát triển có bước chuyển dịch tích cực, tỷ trọng chi đầu tư phát triển trong tổng chi ngân sách nhà nước trong 5 năm 2021-2025 chiếm khoảng 32% tổng chi ngân sách nhà nước, vượt mục tiêu đề ra. Cơ cấu đầu tư giữa các ngành, lĩnh vực được phân bổ phù hợp hơn. Tỷ trọng vốn đầu tư công trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân 5 năm đạt 18,5% đạt mục tiêu kế hoạch…
Đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn, giai đoạn 2026-2030, cơ quan thẩm tra thấy rằng, kế hoạch này cần bám sát mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030; tuân thủ Hiến pháp, pháp luật về ngân sách nhà nước và đầu tư công; phù hợp với kế hoạch phát triển và quy hoạch, ngành, lĩnh vực được phê duyệt; phù hợp với khả năng thu ngân sách nhà nước hàng năm. Đồng thời Chính phủ cần đánh giá toàn diện, kỹ lưỡng bối cảnh và những tác động của tình hình thế giới hiện nay đến kế hoạch đầu tư trung hạn, giai đoạn 2026-2030 để có phương án, kịch bản ứng phó phù hợp, hiệu quả.
Trên cơ sở khả năng cân đối nguồn lực ngân sách nhà nước, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, đề xuất danh mục dự án để sát với thực tế và yêu cầu về phát triển hạ tầng và các nghị quyết mang tính chiến lược của Đảng đã ban hành trong thời gian qua.
Đối với dự kiến bố trí tổng nguồn vốn đầu tư công trung hạn là 8,22 triệu tỷ đồng, tăng 5,35 triệu tỷ đồng so với giai đoạn 2021-2025, Ủy ban Kinh tế và Tài chính thấy rằng, để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng cao và bền vững, kế hoạch đầu tư công trung hạn cần được rà soát kỹ lưỡng trên cơ sở huy động, phân bổ và quản lý sử dụng vốn tiết kiệm, bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm và phát huy tối đa vai trò dẫn dắt, kích hoạt các nguồn lực ngoài nhà nước.
“Đề nghị Chính phủ tăng cường các giải pháp dự phòng rủi ro, xây dựng các kịch bản tăng trưởng để dự kiến kế hoạch bảo đảm tính chủ động ứng phó đối với các tình huống phát sinh”, báo cáo thẩm tra nêu.
ĐỖ TRUNG
