Bộ Xây dựng vừa kiến nghị Thủ tướng giao UBND TP. Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư hai dự án đường sắt quốc gia khu vực phía Nam Thủ đô, với tổng vốn dự kiến hơn 37.000 tỷ đồng từ nguồn ngân sách trung ương.
Theo đề xuất, hai dự án gồm tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn và dự án cải dịch tuyến đường sắt Bắc - Nam hiện hữu từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi, kết hợp xây dựng mới ga Thường Tín cùng Trung tâm Điều hành vận tải đường sắt quốc gia.
Bộ Xây dựng cho rằng việc đẩy nhanh đầu tư các dự án này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tiến độ các công trình hạ tầng trọng điểm của Hà Nội, đồng thời tránh ảnh hưởng đến hoạt động vận tải đường sắt quốc gia. Hiện khu đầu mối đường sắt Hà Nội mỗi năm phục vụ khoảng 3 triệu lượt hành khách và vận chuyển gần 2,9 triệu tấn hàng hóa.
Trong đó, dự án đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn có chiều dài tuyến chính khoảng 31,3 km và tuyến nhánh khoảng 10,3 km, đi qua Hà Nội, Bắc Ninh và Hưng Yên. Giai đoạn đầu dự kiến xây dựng đồng thời đường sắt khổ 1.435 mm và 1.000 mm, với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 25.675 tỷ đồng.
Dự án còn lại là tuyến đường sắt cải dịch từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi, dài khoảng 26,5 km, bao gồm xây dựng mới ga Thường Tín, ga Phú Xuyên cùng Trung tâm Điều hành vận tải đường sắt quốc gia được di dời từ ga Hà Nội. Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án khoảng 11.523 tỷ đồng.
Theo Bộ Xây dựng, việc sớm hoàn thành hai dự án trên là điều kiện cần thiết để Hà Nội triển khai đồng bộ các dự án lớn như tuyến metro số 1 Ngọc Hồi - Yên Viên, metro số 6 Ngọc Hồi - Nội Bài, dự án Trục không gian Quốc lộ 1A và Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội. Các công trình này đều có liên quan đến hành lang hạ tầng đường sắt hiện hữu hoặc yêu cầu di dời một số tuyến đường sắt quốc gia để giải phóng mặt bằng.
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đề xuất chỉ bàn giao đoạn đường sắt Ngọc Hồi - Yên Viên cho Hà Nội sau khi hai dự án mới hoàn thành nhằm tránh đứt gãy mạng lưới vận tải đường sắt quốc gia. Cơ quan này cảnh báo việc dừng khai thác tuyến hiện hữu khi chưa có hạ tầng thay thế có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động vận tải Bắc - Nam, các tuyến phía Bắc và doanh thu của toàn ngành đường sắt.
Nếu được chấp thuận, các dự án sẽ được áp dụng các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 258/2025/QH15, qua đó tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ đầu tư, góp phần hoàn thiện mạng lưới đường sắt quốc gia và hệ thống giao thông đô thị của Thủ đô trong những năm tới.
Văn Sơn
