Văn hóa ngày càng được coi là kênh đối thoại quan trọng, giúp các quốc gia xây dựng lòng tin và tìm tiếng nói chung. Trong bối cảnh đó, Việt Nam thể hiện rõ sự chuyển dịch từ “tham gia” sang “chủ động kiến tạo” trong lĩnh vực văn hóa đối ngoại, trước hết bằng tư duy chính sách.
Chủ động kiến tạo không gian văn hóa
Tại Hội nghị Thế giới về Chính sách văn hóa và phát triển bền vững Mondiacult 2025 do UNESCO tổ chức, Việt Nam đã đề xuất sáng kiến “Thập niên quốc tế văn hóa vì sự phát triển bền vững”. Sáng kiến này được Đại hội đồng UNESCO thông qua, cho thấy sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với cách tiếp cận coi văn hóa là nền tảng của phát triển bền vững.
Ông Ernesto Ottone R., Trợ lý Tổng Giám đốc UNESCO phụ trách văn hóa, đánh giá, những sáng kiến của Việt Nam có tầm nhìn dài hạn, coi văn hóa không chỉ là động lực phục vụ phát triển trong nước mà còn đóng góp thiết thực cho chương trình nghị sự và lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.
Ở góc độ di sản, nhiều chuyên gia UNESCO cũng nhấn mạnh, việc cân bằng giữa bảo tồn di sản và phát triển hiện đại là yếu tố then chốt của phát triển bền vững. Việt Nam được nhìn nhận là một ví dụ đáng chú ý về cách tiếp cận hài hòa này, thể hiện qua việc có nhiều di sản được UNESCO ghi danh trong năm 2025. Nổi bật là quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được công nhận Di sản Văn hóa thế giới; mở rộng Di sản Thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng liên biên giới với Lào; ghi danh bộ sưu tập của nhạc sĩ Hoàng Vân và nghề làm tranh dân gian Đông Hồ…
EXPO 2025 Osaka diễn ra trong 6 tháng, từ ngày 13-4 đến 13-10-2025, với sự tham gia của 165 quốc gia và tổ chức quốc tế, thu hút hơn 29 triệu lượt khách tham quan. Nhà Triển lãm Việt Nam do Cục Hợp tác quốc tế (Bộ VH-TT-DL) chủ trì đã trở thành điểm đến nổi bật, đón khoảng 1,7 triệu lượt khách tham quan trực tiếp, 2,2 triệu lượt người tham dự các sự kiện ngoài trời và ghi nhận hơn 10 triệu lượt truy cập trực tuyến, góp phần mở rộng độ lan tỏa của hình ảnh Việt Nam trên cả không gian thực và môi trường số.
Bên cạnh đó, tư duy chính sách còn được cụ thể hóa bằng các hoạt động văn hóa quy mô lớn tổ chức trong nước. Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội, lần đầu tiên diễn ra tại Hoàng thành Thăng Long, đã quy tụ gần 50 quốc gia, hàng chục đoàn nghệ thuật quốc tế và thu hút hơn 1 triệu lượt khách.
Khắc dấu ấn qua từng sự kiện
Trong năm 2025, dấu ấn văn hóa đối ngoại của Việt Nam được khẳng định rõ nét tại EXPO 2025 Osaka ở đảo nhân tạo Yumeshima (Kansai, Nhật Bản). Tại sự kiện này, Nhà Triển lãm quốc gia Việt Nam giành hai giải thưởng quốc tế, gồm giải bạc hạng mục “Thiết kế trưng bày xuất sắc nhất” và giải đồng hạng mục “Đội ngũ xuất sắc nhất”. Kết quả này cho thấy năng lực tổ chức, sáng tạo và phối hợp của Việt Nam trong một không gian triển lãm có tính cạnh tranh cao, nơi quy tụ những mô hình trưng bày hàng đầu thế giới.
Năm 2025 cũng ghi nhận nhiều gương mặt Việt Nam tự tin bước ra các cuộc thi lớn, như Đức Phúc giành quán quân Intervision 2025 tại Moscow (Nga) và Phương Mỹ Chi đoạt giải ba tại Sing! Asia 2025 (Trung Quốc). Trong bài viết về các gương mặt trẻ châu Á, Báo The Straits Times của Singapore nhận xét, Phương Mỹ Chi đại diện cho thế hệ nghệ sĩ Việt Nam đang nỗ lực đưa các chất liệu truyền thống, dân gian vào sân khấu quốc tế như một lợi thế trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Những dấu ấn qua các sự kiện cho thấy văn hóa đối ngoại Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới, nơi chính sách, không gian văn hóa và con người cùng song hành để tạo nên sức mạnh mềm. Không còn dừng ở việc giới thiệu hay quảng bá, văn hóa Việt Nam đang từng bước khẳng định vị trí trong dòng chảy văn hóa toàn cầu bằng những giá trị cụ thể, được ghi nhận qua từng sự kiện và từng con người.
MAI AN
