Ngày 29-5, Hội Nhà văn TPHCM tổ chức chương trình giao lưu, ra mắt hồi ký Chân cứng đá mềm của nhà văn, đạo diễn Xuân Phượng.
Chương trình có sự tham dự của đông đảo người thân, bạn bè và những người yêu quý đạo diễn Xuân Phượng, trong đó có nhà văn Đoàn Minh Tuấn, NSND Kim Cương, nhạc sĩ Trần Tiến…
Vì lý do công việc không thể đến dự, đồng chí Nguyễn Văn Nên, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy TPHCM, đã gửi hoa và thư chúc mừng đạo diễn Xuân Phượng. Xúc động trước tình cảm và sự gửi gắm của đồng chí Nguyễn Văn Nên, đạo diễn Xuân Phượng bày tỏ mong muốn hành trình của mình sẽ là nguồn cảm hứng để các bạn trẻ không ngừng nỗ lực, sống có ích cho xã hội.
Phát biểu tại chương trình, nhà văn Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TPHCM, cho rằng có những cuộc đời khi soi vào, người ta không chỉ thấy chiều dài của thời gian, mà còn thấy chiều sâu của lịch sử, chiều rộng của tâm hồn và tình yêu vô bờ bến của một trái tim. Đạo diễn, nhà văn Xuân Phượng là một con người như thế.
Ở tuổi gần tròn một thế kỷ, gắn liền với nhiều thăng trầm của đất nước, bà vẫn tinh anh, nồng hậu, tràn đầy năng lượng, giữ lửa và thắp lửa cho sáng tạo. “Trước Chân cứng đá mềm, chúng ta cùng nhìn lại sự đóng góp to lớn và có ý nghĩa biểu tượng về sự tận hiến của một cuộc đời”, nhà văn Bích Ngân bày tỏ.
Cuộc đời nhà văn, đạo diễn Xuân Phượng là hành trình dịch chuyển liên tục, phá vỡ nhiều giới hạn về xuất thân và tuổi tác. Xuất thân là một “cô tiểu thư đài các”, bà chọn rời xa nhung lụa để theo kháng chiến từ năm 16 tuổi. Từng là nhân viên hóa chất chuyên chế tạo thuốc nổ, rồi trở thành bác sĩ, bà đã có một cuộc sống ổn định. Tuy nhiên, bước ngoặt lớn đến vào năm 1967, khi bà 37 tuổi. Trước lời kêu gọi của đạo diễn Joris Ivens về việc đất nước đang cần phóng viên chiến trường, bà quyết định từ bỏ sự an nhàn để bước vào lĩnh vực điện ảnh đầy hiểm nguy.
Suốt 12 năm, từ 1967 đến 1979, dấu chân đạo diễn Xuân Phượng in đậm tại những tọa độ khốc liệt như tuyến lửa Vĩnh Linh, Đường mòn Hồ Chí Minh. Bà từng đối mặt với tử thần ít nhất 5 lần, có lần bị mảnh kính găm vào mặt khi xe dính bom tại Hà Tĩnh. Vượt lên tất cả, bà khẳng định bản lĩnh bằng những thước phim giá trị, tiêu biểu là tác phẩm Việt Nam và chiếc xe đạp, từng giành giải thưởng tại Liên hoan phim Leipzig.
Sự dấn thân của bà không dừng lại khi đất nước im tiếng súng. Khi đã ngoài 90 tuổi, bà bắt đầu sự nghiệp văn chương với bộ ba hồi ký: Gánh gánh… gồng gồng, Khắc đi... khắc đến và mới nhất là Chân cứng đá mềm do NXB Tổng hợp TPHCM ấn hành.
Theo PGS-TS Bùi Thanh Truyền, nếu Gánh gánh… gồng gồng mang nét duyên dáng, rụt rè của người lần đầu chạm ngõ văn chương, Khắc đi... khắc đến thể hiện tâm thế thận trọng của một người “đem chuông đi đánh xứ người”, thì Chân cứng đá mềm khắc họa rõ nét hơn chân dung một nghệ sĩ luôn tha thiết tin yêu dân tộc ở mọi thời đại.
PGS-TS Bùi Thanh Truyền cho rằng, điểm đặc biệt của tác phẩm là thủ pháp “giễu nhại” chính mình. “Chỉ một người đã đi qua đủ thăng trầm mới có thể tự trào về những ưu điểm và cả nhược điểm của bản thân một cách đáng yêu như thế”, PGS-TS Bùi Thanh Truyền chia sẻ.
HỒ SƠN
