Hệ thống nhập cư Mỹ đang đứng trước một cuộc đối đầu về mặt giá trị khi chương trình thị thực Gold Card (thẻ vàng) bị các hiệp hội học thuật và tổ chức bảo vệ người nhập cư khởi kiện. Phía nguyên đơn cho rằng đây là một mô hình ưu tiên sự giàu có, thay vì tôn vinh tài năng và trí tuệ như tôn chỉ vốn có của các loại thị thực kỹ năng cao.
Ra mắt vào tháng 12-2025, thẻ vàng được Tổng thống Mỹ Donald Trump giới thiệu như một giải pháp chiến lược nhằm thu hút những cá nhân xuất sắc nhất thế giới, đồng thời tạo ra nguồn thu đáng kể cho ngân sách liên bang.
Theo Tổng thống Donald Trump, “đây thực chất là một loại thẻ xanh, cho phép cư trú hợp pháp vĩnh viễn kèm theo cơ hội nhập tịch”.
Theo quy định, những người được phê duyệt sẽ nhận được loại EB-1 (thường gọi là “thị thực Einstein” dành cho người có khả năng phi thường) hoặc EB-2 (dành cho người có khả năng xuất chúng). Mức phí ban đầu của mỗi thẻ là 5 triệu USD nhưng sau đó được điều chỉnh xuống 1 triệu USD cho cá nhân và 2 triệu USD cho doanh nghiệp muốn bảo trợ nhân viên.
Người sở hữu có thể bị thu hồi thẻ vàng nếu họ tạo ra nguy cơ đối với an ninh quốc gia hoặc mối đe dọa khác với Mỹ. Sau khi điền đầy đủ thông tin cá nhân, số điện thoại liên lạc, người dùng sẽ được chuyển đến trang thanh toán. Ứng viên phải đủ điều kiện để được cấp quy chế thường trú nhân hợp pháp, thỏa mãn quy định nhập cảnh Mỹ và thị thực thuộc diện này vẫn còn chỉ tiêu.
Quy trình xét duyệt sẽ kéo dài nhiều tuần. Bộ Ngoại giao Mỹ thu phí bổ sung tùy theo ứng viên. Chương trình không giới hạn khu vực, thời gian cấp thị thực khác nhau, tùy theo quốc gia và số lượng thị thực sẵn có. Chương trình đã nhanh chóng thu về những con số ấn tượng với hơn 10.000 đơn đăng ký ngay trong giai đoạn đầu, dự kiến đóng góp cho ngân sách hơn 1 tỷ USD.
Theo New York Times, sự thành công về mặt tài chính này lại là tâm điểm của những chỉ trích pháp lý. Liên minh các nhà khoa học, dẫn đầu bởi Hiệp hội Giáo sư Đại học Mỹ (AAUP), đã gửi đơn kiện lên Tòa án Liên bang tại Washington. Các nguyên đơn lập luận rằng việc biến các suất thị thực dành cho người giỏi nhất thành một loại hàng hóa có thể mua bằng tiền là hành vi biến chất hệ thống nhập cư.
Đơn kiện cáo buộc chính quyền đang cố gắng lách luật và tự ý thực hiện quyền huy động ngân sách vốn là quyền độc quyền của Quốc hội. Ngoài ra, việc áp dụng chương trình Gold Card này còn có thể xem là vi phạm chiếm dụng hạn ngạch vì số lượng thị thực EB-1 và EB-2 có hạn định mỗi năm, việc dành chỗ cho người giàu sẽ trực tiếp tước đi cơ hội của các bác sĩ, nhà khoa học và chuyên gia có năng lực thực sự.
Bộ Thương mại Mỹ khẳng định chương trình vẫn đảm bảo lựa chọn những người có hồ sơ thành công và có khả năng đóng góp cho sự phục hồi kinh tế quốc gia.
Cuộc chiến pháp lý này diễn ra trong bối cảnh Chính phủ Mỹ đang siết chặt các chính sách nhập cư, bao gồm việc đình chỉ cấp thị thực cho công dân từ 75 quốc gia. Hiện các bên đang chờ đợi phán quyết từ tòa án để xác định liệu thẻ vàng là một sáng kiến kinh tế hiệu quả hay là một bước lùi trong nỗ lực tìm kiếm tài năng toàn cầu của nước Mỹ.
PHƯƠNG NAM
