TPHCM tổ chức không gian phát triển theo hướng phân vai giữa nghiên cứu, sản xuất và logistics, tạo nền tảng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn.
Chuyển động mạnh mẽ
Tại hội thảo “Xây dựng chính sách và giải pháp thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam” do Cục Công nghiệp CNTT (Bộ KH-CN) phối hợp Sở KH-CN TPHCM tổ chức mới đây, Thứ trưởng Bộ KH-CN Bùi Hoàng Phương khẳng định, hành lang pháp lý cho công nghiệp bán dẫn đang từng bước được hoàn thiện với Luật Công nghiệp Công nghệ số và Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050.
Trên nền tảng đó, Việt Nam đặt mục tiêu tận dụng sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu để tập trung phát triển chip bán dẫn chuyên dụng và nguồn nhân lực KH-CN nhằm từng bước làm chủ các khâu từ nghiên cứu, thiết kế đến đóng gói, kiểm thử.
Song song với hoàn thiện thể chế, bài toán nhân lực cũng đang được thúc đẩy nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển ngành. Đến nay, cả nước đã thu hút hơn 170 dự án đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực bán dẫn. Riêng mảng thiết kế chip có sự tham gia của hơn 50 doanh nghiệp nước ngoài, cùng 10 doanh nghiệp trong nước và đội ngũ khoảng 7.000 kỹ sư.
Việc Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) đang xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam cho thấy bước chuyển từ định hướng sang hành động cụ thể. Nhà máy được xây dựng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), trên diện tích 27ha, khi đi vào hoạt động có thể đáp ứng cho các ngành công nghiệp quốc gia như hàng không vũ trụ, viễn thông, Internet vạn vật (IoT), sản xuất ô tô, thiết bị y tế, tự động hóa...
Tương tự, Tập đoàn FPT thành lập Nhà máy Kiểm thử và đóng gói tiên tiến chip bán dẫn, với mục tiêu thúc đẩy liên thông chuỗi giá trị chip bán dẫn tại Việt Nam, góp phần hiện thực hóa các định hướng lớn về làm chủ công nghệ lõi, công nghệ có chủ quyền. Những động thái này cho thấy sự chuyển động ngày càng rõ nét của doanh nghiệp trong việc hiện thực hóa các chủ trương, chính sách đã đề ra.
Theo ông Trần Đăng Hòa, Chủ tịch FPT IS (Tập đoàn FPT), cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng xoay quanh chuỗi cung ứng công nghệ cao, từ trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, 5G/6G, xe điện cho đến các hệ thống quốc phòng… Tất cả đều phụ thuộc vào một nền tảng cốt lõi là chip bán dẫn.
Với định hướng chủ trương từ nhà nước, FPT cam kết song hành, thúc đẩy liên minh giữa hệ sinh thái bán dẫn trong nước, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển chip bán dẫn - công nghệ chiến lược quốc gia, cùng Việt Nam tiến sâu trong chuỗi giá trị toàn cầu…
* PGS-TS NGUYỄN VĂN HIẾU
Chủ tịch Hội Công nghệ vi mạch bán dẫn TPHCM:
Phải giải mã được bài toán thị trường
Phát triển công nghiệp bán dẫn là bài toán lâu dài có liên quan đến nhiều ngành sản xuất phụ trợ và thiết bị điện tử với vốn đầu tư lớn. Chẳng hạn, riêng việc xây dựng nhà máy sản xuất chip cần phải tính toán kỹ về thị trường, linh kiện, khả năng ứng dụng, giá thành.
Tuy nhiên, các doanh nghiệp chưa nhìn thấy loại chip hay linh kiện điện tử nào là thế mạnh để sản xuất, sẽ được ứng dụng nhiều tại Việt Nam và cạnh tranh được khi xuất khẩu; chưa có sự liên kết, hợp tác giữa các doanh nghiệp cho dự án đầu tư lớn…
Thực tế cho thấy, Việt Nam mới chủ yếu tiếp cận hoặc mua lại công nghệ, sáng chế từ nước ngoài, chưa tận dụng hiệu quả nền tảng sẵn có của các tập đoàn lớn để phát triển nhanh hơn. Việc kêu gọi các “ông lớn” đầu tư nhà máy sản xuất, đóng gói chip tại Việt Nam cũng gặp khó do chưa có lời giải bài toán kinh tế.
Vì vậy, cần phát huy vai trò “đòn bẩy” của Chính phủ, đồng thời khuyến khích mạnh mẽ doanh nghiệp trong nước tham gia, nhất là các doanh nghiệp nhà nước hoặc có vốn nhà nước, nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững, từng bước làm chủ công nghệ và phát triển các ứng dụng phù hợp với nhu cầu trong nước.
Gắn với nhu cầu thực tiễn
Theo Sở KH-CN TPHCM, việc mở rộng và liên thông không gian phát triển mới của TPHCM đã từng bước hình thành một cấu trúc đô thị - công nghiệp - logistics tương đối hoàn chỉnh cho phát triển ngành công nghiệp bán dẫn. Cách tiếp cận này cho phép bố trí và khai thác hiệu quả các nguồn lực theo chức năng và lợi thế của từng địa bàn, thay vì phát triển phân tán.
Trong cấu trúc này, khu vực trung tâm TPHCM giữ vai trò nghiên cứu - phát triển và đào tạo nhân lực chất lượng cao; khu vực Bình Dương (trước đây) đảm nhận sản xuất công nghiệp quy mô lớn với hạ tầng kỹ thuật sẵn sàng; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (trước đây) giữ vai trò logistics quốc tế, kết nối đường biển và đường không. Sự phân vai này tạo liên kết giữa các khâu nghiên cứu, sản xuất và lưu thông.
Việc tổ chức không gian phát triển theo hướng liên kết và phân vai chức năng được xem là cách tiếp cận phù hợp trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn đòi hỏi đồng thời năng lực nghiên cứu phát triển (R&D), sản xuất công nghiệp và kết nối chuỗi cung ứng ở quy mô lớn, qua đó tạo nền tảng để TPHCM tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Phó Giám đốc Sở KH-CN TPHCM Nguyễn Hữu Yên cho biết, thành phố tiếp cận phát triển ngành bán dẫn theo hướng tập trung, tăng cường liên kết và chủ động tạo dư địa thử nghiệm chính sách, thay vì phát triển dàn trải. Theo đó, các chính sách cần gắn với nhu cầu thực tiễn, đồng thời có khả năng điều chỉnh linh hoạt trong quá trình triển khai để bảo đảm hiệu quả và tính bền vững.
Theo Bộ KH-CN, trên cơ sở các định hướng lớn của Trung ương, TPHCM xác định rõ vai trò địa phương tiên phong triển khai chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn với trọng tâm là chuyển hóa các mục tiêu dài hạn thành nhiệm vụ có khả năng triển khai ngay trong thực tiễn đô thị.
Sở KH-CN được giao vai trò đầu mối điều phối, tập trung vào bốn trụ cột mang tính đột phá gồm: phát triển nguồn nhân lực theo nhu cầu thực tế; hình thành hệ sinh thái sản phẩm bán dẫn có lợi thế; nâng cao năng lực R&D công nghệ lõi; và hoàn thiện thể chế theo hướng linh hoạt, có cơ chế thử nghiệm. Đây được xem là những trụ cột xuyên suốt, định hình cách thức TPHCM tham gia vào chuỗi giá trị bán dẫn trong giai đoạn tới.
Theo Kế hoạch 98/KH-UBND của UBND TPHCM về triển khai thực hiện Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn và Chương trình Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam tại TPHCM năm 2026, nội dung triển khai không chỉ tập trung thu hút đầu tư mà còn đặt trọng tâm vào xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh, từ R&D, đào tạo nhân lực đến thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trong lĩnh vực vi mạch, bán dẫn.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là TPHCM sẽ chủ động thúc đẩy hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như AMD, NVIDIA và Qualcomm. Mục tiêu là tiếp nhận chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực thiết kế vi mạch và từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Song song đó, thành phố đặt mục tiêu thu hút ít nhất 4 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực bán dẫn, ưu tiên các dự án có giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường và đóng góp lớn cho nền kinh tế.
Về hạ tầng, TPHCM sẽ đầu tư xây dựng trung tâm nghiên cứu bán dẫn đạt chuẩn quốc tế, đồng thời phát triển hệ thống phòng thí nghiệm vi mạch tại các trường đại học và phòng thí nghiệm dùng chung cấp quốc gia tại Đại học Quốc gia TPHCM.
Bên cạnh đó, trung tâm tính toán hiệu năng cao tại Công viên phần mềm Quang Trung cũng sẽ được nâng cấp nhằm phục vụ thiết kế chip và các ứng dụng AI; Khu Công nghệ cao TPHCM sẽ được mở rộng thành đô thị công nghệ cao, trong đó hình thành tổ hợp công nghiệp bán dẫn quy mô lớn…
BÁ TÂN
