Trong bối cảnh mới, Việt Nam cần thống nhất chiến lược: chuyển dịch nền kinh tế từ khai thác tiềm năng sẵn có sang làm chủ công nghệ sâu, lấy đổi mới sáng tạo làm xung lực cốt lõi.
Nằm trong chuỗi sự kiện diễn đàn cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam - châu Á (Vietnam - Asia DX Summit 2026), sáng 28-5, phiên toàn thể với chủ đề "Kiến tạo các động lực mới cho tăng trưởng 2 con số" đã diễn ra tại Hà Nội. Diễn đàn do Hiệp hội Phần mềm và dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) tổ chức với sự tham gia của hơn 2.000 đại biểu, đến từ 12 nền kinh tế và 18 tỉnh, thành phố trong nước; cùng đại diện các tập đoàn công nghệ hàng đầu quốc tế và Việt Nam.
Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ KH-CN Bùi Hoàng Phương khẳng định: nếu năm 2025 là giai đoạn “khởi động, chạy đà” thì năm 2026 Việt Nam phải chuyển ngay sang giai đoạn “tăng tốc”, với phương châm hành động “Hành động đột phá, lan tỏa kết quả”. Bộ KH-CN đề nghị các bộ, ngành chủ động xác định các bài toán, khó khăn vướng mắc thực tế, hàng ngày của người dân, doanh nghiệp, không chờ đợi người dân, doanh nghiệp đề xuất. Doanh nghiệp chủ động đề xuất ra phương án, cách thức đột phá trong sử dụng công nghệ số để giải quyết các bài toán này một cách hiệu quả; kể cả yêu cầu thay đổi, điều chỉnh quy trình thủ tục, quy chế hiện hành để có thể áp dụng công nghệ số giải quyết các bài toán. Trong quá trình thực hiện, nên hướng đến các bài toán cụ thể, nhưng khi thành công, có hiệu quả thì cần triển khai trong phạm vi rộng để tạo hiệu ứng lan tỏa.
Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, thể chế và Chính phủ số, trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng số và dữ liệu là những cấu phần quan trọng không thể tách rời của quá trình chuyển đổi số quốc gia. Chuyển đổi số, công nghệ số, cơ sở dữ liệu, AI mang lại rất nhiều lợi ích vô cùng to lớn tuy nhiên cũng đặt ra yêu cầu phải tăng cường kết nối liên thông không chỉ trong 1 quốc gia mà cả các quốc gia trong khu vực và trên toàn thế giới. “Tôi mong muốn rằng các doanh nghiệp, các sản phẩm, giải pháp công nghệ ngày hôm nay sẽ thực sự đi vào cuộc sống, hỗ trợ giải quyết các bài toán của người dân, doanh nghiệp và các cơ quan, tổ chức trên khắp cả nước và trên toàn thế giới”, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh.
Ông Ngô Diên Hy, Phó Chủ tịch VINASA, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn VNPT cho rằng, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn 2026-2030. Đây không chỉ là mục tiêu về tốc độ tăng trưởng, mà còn là yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng của quốc gia. Trong bối cảnh đó, KH-CN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang trở thành những động lực tăng trưởng mới, quan trọng nhất. Kinh tế số phải gánh vác vai trò hạt nhân, ngành công nghiệp công nghệ số phải nhận lấy hai nhiệm vụ chiến lược sống còn: thúc đẩy nghiên cứu phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo làm động cơ nâng cao năng suất cho toàn bộ nền kinh tế thực; tiên phong khai phá và tự phát triển các không gian phát triển mới.
Theo ông Ngô Diên Hy, cộng đồng công nghệ số Việt Nam phải có đủ bản lĩnh để kiến tạo và dẫn dắt các mặt trận chiến lược như AI, kinh tế tầm thấp, công nghệ Robotics hay công nghệ lượng tử. Đây là những vùng đất mới mang lại "thặng dư công nghệ" khổng lồ, quyết định thứ hạng mới của Việt Nam trên bản đồ chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tọa đàm “Kiến tạo các động lực mới cho tăng trưởng 2 con số” với sự tham gia của lãnh đạo UBND TP Đà Nẵng, Cục Chuyển đổi số quốc gia, World Bank, các lãnh đạo doanh nghiệp IBM, FPT và Tiến Nông đã thống nhất hai vấn đề: Động lực tăng trưởng của Việt Nam không chỉ đến từ vốn hay lao động như trước đây, mà sẽ đến từ năng suất mới được tạo ra bởi công nghệ, dữ liệu, AI và năng lực đổi mới sáng tạo. Điều Việt Nam cần lúc này không chỉ là chuyển đổi số nhiều hơn, mà là chuyển đổi số hiệu quả hơn, tạo ra năng suất cao hơn, mô hình tăng trưởng mới và năng lực cạnh tranh mới cho quốc gia trong kỷ nguyên AI.
Từ lăng kính toàn cầu, bà Trần Thị Lan Hương (chuyên gia World Bank) đưa ra lời cảnh báo về "bẫy công nghệ bề nổi", khi AI hiện diện khắp nơi nhưng chưa bám rễ vào nền kinh tế thực. Để lấp đầy khoảng trống và thực hiện cú nhảy vọt về kinh tế, Việt Nam buộc phải xây dựng đồng bộ 5 trụ cột: Kết nối và năng lượng; Năng lực tính toán; Khả năng xử lý dữ liệu; Năng lực và kỹ năng; AI có trách nhiệm.
Bà Trần Thị Lan Hương cho biết, một số nền kinh tế đã không ngồi chờ cho đến khi công nghệ AI chín muồi rồi mới ứng dụng. Họ chủ động kiến tạo phần móng từ trước, và khi làn sóng AI ập đến, nó đóng vai trò như một bộ khuếch đại để nhân cấp giá trị các khoản đầu tư hạ tầng đó.
TRẦN BÌNH
