Việc chuyển đổi sang mô hình phát triển xanh, phát thải thấp và bền vững chính là chìa khóa để đảm bảo tương lai dài hạn cho cả nền kinh tế và xã hội.

Tinh thần này đồng thời được quán triệt và cụ thể hóa trong nghị quyết số 57-NQ/TW và nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt: phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Đây là nền tảng tư duy quan trọng, định hướng cho quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững của Việt Nam trong dài hạn.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nằm ở chỗ: động lực của chuyển đổi xanh hiện nay không chỉ đến từ chính sách. Thị trường đang tự hình thành một cơ chế sàng lọc khắc nghiệt hơn - nơi yếu tố môi trường, xã hội và quản trị (ESG) trở thành tiêu chí đánh giá năng lực doanh nghiệp. Khi dòng vốn quốc tế dịch chuyển theo các chuẩn mực này, những doanh nghiệp chậm thích ứng không chỉ “tụt lại phía sau” mà có nguy cơ bị loại khỏi cuộc chơi. Khó tiếp cận tín dụng xanh, suy giảm vị thế trong chuỗi cung ứng và mất dần sức hấp dẫn với đối tác quốc tế đang trở thành những rủi ro hiện hữu.

Chuyển đổi xanh là một quá trình toàn diện, bao gồm việc tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng giảm phụ thuộc vào tài nguyên không tái tạo, thúc đẩy năng lượng sạch, phát triển hạ tầng bền vững và xây dựng các đô thị sinh thái. Trong đó, các ngành như năng lượng, giao thông, xây dựng và bất động sản đóng vai trò then chốt, bởi đây là những lĩnh vực có mức phát thải lớn và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng môi trường sống.

Trong lĩnh vực đô thị và xây dựng, xu hướng phát triển công trình xanh, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường đang ngày càng trở nên rõ nét. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về công trình xanh không chỉ giúp giảm thiểu tác động môi trường mà còn nâng cao chất lượng sống cho người dân, đồng thời gia tăng giá trị bền vững cho các dự án trong dài hạn.

Chuyển đổi xanh vì vậy đang dần được nhìn nhận không còn đơn thuần như một xu hướng, mà trở thành một định hướng mang tính chiến lược trong quá trình phát triển. Các ngành tiêu thụ nhiều tài nguyên như năng lượng, sản xuất và xây dựng buộc phải tái cấu trúc theo hướng hiệu quả hơn, không chỉ do áp lực chính sách mà còn từ sự thay đổi trong cách thị trường định nghĩa giá trị - nơi yếu tố môi trường và chất lượng sống trở thành tiêu chí dài hạn. Trong bối cảnh đó, việc chậm thích ứng với các yêu cầu về phát triển bền vững không chỉ là một bất lợi, mà đang dần trở thành rào cản mang tính quyết định đối với sự tồn tại của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp chậm thích ứng đang đối mặt với những rủi ro ngày càng rõ ràng: Khó tiếp cận nguồn vốn, đặc biệt từ các quỹ đầu tư theo tiêu chí ESG; Nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu; Suy giảm sức hấp dẫn với khách hàng và đối tác quốc tế

Ở thị trường bất động sản, sự dịch chuyển này thể hiện rõ qua hành vi người mua. Các tiêu chí như hiệu quả năng lượng, chất lượng không khí, không gian xanh và tiện ích phục vụ sức khỏe ngày càng được ưu tiên, thay vì chỉ tập trung vào vị trí hay giá bán. Người mua nhà ngày nay không chỉ tìm một nơi để ở, mà tìm kiếm một môi trường có khả năng tái tạo năng lượng, cân bằng thân - tâm - trí và đồng hành lâu dài với cuộc sống của họ. Sự thay đổi này đang buộc các chủ đầu tư phải điều chỉnh cách tiếp cận, từ phát triển sản phẩm sang phát triển hệ sinh thái sống bền vững hơn.

Chuyển đổi xanh không diễn ra theo một đường thẳng mà đang vận hành như một quá trình sàng lọc tự nhiên của thị trường, trong đó “bộ lọc” này được kích hoạt đồng thời qua nhiều kênh: từ việc các ngân hàng và tổ chức tài chính ưu tiên dòng vốn cho các dự án xanh, các quỹ đầu tư ngày càng siết chặt tiêu chí ESG, chính sách từng bước nâng cao tiêu chuẩn môi trường và cam kết giảm phát thải, cho đến sự gia tăng kỳ vọng của người tiêu dùng đối với các sản phẩm và không gian sống.

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh ngày càng sâu rộng, sự đồng hành của Nhà nước – Doanh nghiệp – Cộng đồng trở thành yếu tố mang tính quyết định nhằm kiến tạo một hệ sinh thái phát triển bền vững, bao trùm và thịnh vượng lâu dài. Sự gắn kết này giúp tối ưu hóa nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP.HCM (HGBA) tự hào là mạng lưới liên kết đa ngành tiên phong của cả nước trong lĩnh vực phát triển xanh, hiện quy tụ hơn 160 doanh nghiệp tiêu biểu, dẫn đầu trong hành trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững.

Phát huy tinh thần tiên phong và trách nhiệm dẫn dắt, HGBA triển khai các chương trình và kế hoạch hành động theo chiều sâu, tập trung vào các nhóm ngành trọng điểm, bao gồm:

Với vai trò là cầu nối chiến lược giữa các bên liên quan, HGBA không chỉ thúc đẩy hợp tác, chia sẻ tri thức và kinh nghiệm, mà còn chủ động kiến tạo các sáng kiến thiết thực nhằm gia tăng giá trị cho cộng đồng doanh nghiệp và xã hội. Đáng chú ý, sáng kiến chuỗi GREEN TRAINING của HGBA được triển khai nhằm hỗ trợ và đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn TP.HCM trong quá trình hội nhập, nâng cao năng lực và thúc đẩy chuyển đổi xanh một cách hiệu quả. Những mô hình đào tạo gắn với thực tiễn như thế góp phần kiến tạo nguồn nhân lực thích ứng và dẫn dắt quá trình chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên mới.

Để thúc đẩy chuyển đổi xanh một cách hiệu quả, cần có sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội. Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, ban hành các chính sách ưu đãi và hỗ trợ tài chính cho các dự án xanh. Doanh nghiệp cần chủ động đổi mới mô hình sản xuất, đầu tư vào công nghệ sạch và nâng cao trách nhiệm môi trường. Người dân cũng đóng vai trò quan trọng thông qua việc thay đổi thói quen tiêu dùng, ưu tiên các sản phẩm và dịch vụ thân thiện với môi trường.

Trong kỷ nguyên mới, chuyển đổi xanh không chỉ là một xu hướng phát triển mà còn là thước đo năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Việc nắm bắt cơ hội từ chuyển đổi xanh sẽ giúp Việt Nam không chỉ thích ứng với những biến động toàn cầu, mà còn vươn lên trở thành một nền kinh tế phát triển bền vững, có trách nhiệm và chủ động trong tương lai.

(*) Phó Chủ tich Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam (VYEA);
Phó chủ tịch thường trực Hiệp Hội Doanh Nghiệp Xanh TP.HCM (HGBA); Tổng Giám đốc Phuc Khang Corporation

Lưu Thị Thanh Mẫu (*)