Những tình huống y tế khẩn cấp có thể xảy ra bất ngờ trong cuộc sống. Do đó, nếu chủ động trang bị kiến thức cũng như kỹ năng sơ cứu, người chứng kiến sự việc sẽ trở thành “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cấp cứu, mang đến cơ hội sống cho nạn nhân.
Khoảnh khắc cứu người
Rạng sáng 24-1, ngọn lửa bao trùm căn hộ gia đình chị N.T.L. (32 tuổi) ở một chung cư tại phường Long Trường, TPHCM. Thời điểm phá cửa cứu người, hàng xóm phát hiện chị L. và 2 con gái hôn mê vì ngạt khói.
Anh Nguyễn Huy V. (cư dân tham gia cứu hộ) cho biết, tình hình khi đó rất căng thẳng, một nhóm tập trung gọi cứu hỏa và dập lửa, một nhóm gọi Cấp cứu 115 và tiến hành sơ cứu. Rất may có một số cư dân là nhân viên y tế nên tiến hành hô hấp nhân tạo, ép tim tại chỗ, trong lúc chờ xe cứu thương của Bệnh viện Lê Văn Thịnh đến. Ê-kíp cấp cứu chuyên nghiệp tiếp tục tiến hành các biện pháp hồi sinh tim phổi thành công, sau đó chuyển nạn nhân đến bệnh viện. “Nếu cư dân không có nghiệp vụ và kỹ năng ép tim, hô hấp nhân tạo, tôi không dám tưởng tượng hậu quả ra sao”, anh Nguyễn Huy V. nhớ lại.
Vừa qua, Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM tiếp nhận cuộc gọi khẩn cấp của người dân từ một sân cầu lông (phường Bình Đông, TPHCM). Theo đó, khi đang đánh cầu, người đàn ông 52 tuổi bỗng cảm thấy mệt, nôn ói, lơ mơ dần rồi ngã quỵ, bất tỉnh. Nhận định đây là tình huống ngưng tim ngưng thở, tổng đài viên Trung tâm Cấp cứu 115 lập tức hướng dẫn cho người gọi điện thoại giữ bình tĩnh, thực hiện quy trình ép tim cho nạn nhân trong suốt thời gian chờ ê-kíp cấp cứu. Sau khoảng 7 phút, ê-kíp có mặt tại hiện trường, tiến hành hồi sinh tim phổi nâng cao, trong đó có 4 lần sốc điện khử rung. Kết quả, bệnh nhân có mạch trở lại, được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy điều trị chuyên sâu với chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp. Vượt qua tình trạng nguy kịch, người đàn ông 52 tuổi đã xuất viện trong tình trạng ổn định, tỉnh táo.
“Đây là một trong những trường hợp có thể phục hồi hoàn toàn sau ngừng tuần hoàn nhờ kích hoạt kịp thời chuỗi cấp cứu, từ sự bình tĩnh của người dân hỗ trợ ban đầu, hướng dẫn từ Tổng đài 115, đến can thiệp chuyên môn của đội cấp cứu và bệnh viện. Sơ cấp cứu đúng cách trong những phút đầu có thể quyết định sự sống còn của người gặp nạn”, BS-CK2 Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM chia sẻ.
Tăng cơ hội sống cho người gặp nạn
Theo PGS-TS-BS Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, đột tử do ngưng tim ngoại viện là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu trên thế giới. Tại Mỹ, mỗi năm có từ 300.000-400.000 ca đột tử do ngừng tim nhưng tỷ lệ sống sót chỉ đạt khoảng 10%. Nguyên nhân chủ yếu do người bệnh không được phát hiện kịp thời, thiếu người hỗ trợ có kỹ năng cấp cứu ban đầu, thiếu thiết bị xử trí tại chỗ. Trong cấp cứu ngưng tim cộng đồng, máy khử rung tim tự động là “vũ khí” có thể tăng tỷ lệ sống sót lên khoảng 50%-70% nếu sử dụng trong vòng 3-5 phút đầu. Nếu hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp chưa thể tiếp cận kịp thời, khoảng “thời gian vàng này” chính là cơ hội của người bệnh.
Song song với trang bị máy khử rung tim tự động cho khu vực tập trung đông người như tuyến metro, chúng tôi cũng tổ chức huấn luyện kỹ năng cấp cứu ngưng tim cho nhân viên tại đây, đảm bảo hành khách được an toàn về y tế.
PGS-TS-BS Nguyễn Hoàng Hải
Hiện tại, các nhà ga trên tuyến Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên (TPHCM) đã được trang bị 6 máy khử rung tim nhằm ứng phó trong tình huống y tế khẩn cấp. Thiết bị có hướng dẫn tiếng Việt bằng hình ảnh và âm thanh, ngay cả người không chuyên môn y tế cũng có thể dễ dàng sử dụng.
Để nhân rộng kỹ năng sơ cứu cho cộng đồng, Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM thường xuyên tổ chức các lớp huấn luyện, nâng cao khả năng ứng phó ban đầu cho người dân trước các tình huống y tế khẩn cấp. Theo BS-CK2 Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM, các chuyên gia cấp cứu sẽ hướng dẫn cụ thể kỹ năng sơ cứu với những tình huống thường gặp trong đời sống như ngưng tim, ngưng thở, hóc dị vật, chấn thương, chảy máu…
Học viên thực hành trực tiếp trên mô hình và tình huống giả định, được hướng dẫn từng thao tác cũng như chỉnh sửa kỹ thuật ngay tại chỗ. Việc trực tiếp thực hành còn giúp người dân giảm tâm lý lo lắng, giữ bình tĩnh để làm đúng khi gặp tình huống thực tế. “Mỗi người dân được trang bị kỹ năng sơ cứu là tăng thêm một “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cấp cứu, giúp người bệnh thêm một cơ hội sống trước khi lực lượng y tế chuyên nghiệp đến hiện trường”, BS-CK2 Nguyễn Duy Long nhấn mạnh.
GIAO LINH
