Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027 là kỳ thi đầu tiên sau sắp xếp địa giới hành chính. Tại TPHCM, áp lực tuyển sinh năm nay chủ yếu đến từ việc số học sinh lớp 9 tăng mạnh, kéo theo biến động chỉ tiêu ở nhiều trường THPT. Vì vậy, lựa chọn nguyện vọng để chắc suất công lập trở thành bài toán cân não.
Phụ huynh "mất ăn, mất ngủ"
Thời điểm hiện tại, học sinh lớp 9 các trường THCS đã có kết quả kiểm tra cuối học kỳ 2. Đây là một trong những cơ sở quan trọng để học sinh và gia đình cân nhắc chọn nguyện vọng lớp 10 công lập.
Anh Lê Đức, phụ huynh có con đang học lớp 9, Trường THCS Nguyễn Trãi (phường An Hội Đông), cho biết, tổng điểm thi cuối học kỳ 2 lớp 9 ba môn Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh của con anh là 22,5 điểm. Theo gợi ý của giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh lấy số điểm tổng này trừ đi 2-3 điểm để ước tính điểm thi lớp 10 công lập.
“Tôi nghĩ lời khuyên của giáo viên hợp lý vì thông thường đề thi tuyển sinh có độ khó cao hơn đề kiểm tra cuối học kỳ; phạm vi kiến thức của thi tuyển sinh lớp 10 trải đều cấp THCS chứ không giới hạn kiến thức trong năm học lớp 9”, anh Lê Đức cân nhắc.
Trường THCS Bình Thọ (phường Thủ Đức) vừa tổ chức họp phụ huynh học sinh lớp 9 để tư vấn, hướng dẫn đăng ký nguyện vọng tuyển sinh lớp 10 công lập. Tại buổi tư vấn, câu hỏi được nhiều phụ huynh quan tâm nhất là khoảng cách điểm an toàn giữa 3 nguyện vọng lớp 10 thường.
Theo phụ huynh Hiền Mai, giáo viên chủ nhiệm của con chị tư vấn điểm chuẩn nguyện vọng 2 cách nguyện vọng 1 khoảng 1-2 điểm nhưng nguyện vọng 3 phải cách nguyện vọng 2 từ 3 điểm trở lên vì đây là phương án an toàn, đảm bảo dù không trúng tuyển 2 nguyện vọng đầu vẫn không… rớt nguyện vọng 3. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh băn khoăn vì phần lớn các trường THPT tốp cuối lại xa nhà. Việc phải chọn nguyện vọng khi học sinh chưa dự thi, trong bối cảnh tỷ lệ chọi và điểm chuẩn liên tục biến động, khiến không ít phụ huynh và học sinh “mất ăn, mất ngủ”.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027 diễn ra trong hai ngày 1 và 2-6. Thí sinh thực hiện 3 bài thi bắt buộc gồm: Ngữ văn, Toán và Ngoại ngữ. Những thí sinh đăng ký nguyện vọng tuyển sinh lớp 10 chuyên hoặc tích hợp, sẽ làm thêm bài thi môn chuyên hoặc tích hợp.
Đừng vì “chắc suất” mà đánh đổi khoảng cách
Quan sát từ thực tế ở cơ sở, ông Nguyễn Thành Trung, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, UBND phường Hòa Hưng (TPHCM), chia sẻ, một trong những sai lầm phổ biến của phụ huynh và học sinh khi chọn trường là bị ảnh hưởng của những thông tin không chính thống… Có trường hợp nhà cạnh trường, phù hợp với năng lực, nhưng phụ huynh không chọn vì "nghe nói" trường đó từng xảy ra việc học sinh đánh nhau. Những thông tin truyền miệng như vậy không phải là cơ sở để quyết định. Thay vào đó, phụ huynh và học sinh nên trực tiếp đến trường tìm hiểu hoặc tham khảo những kênh chính thức.
Ở góc độ quản lý, quy định hiện hành không hạn chế học sinh lựa chọn nguyện vọng theo địa bàn. Tuy nhiên, trong bối cảnh sắp xếp địa giới hành chính, không gian tuyển sinh được mở rộng hơn trước. Một học sinh ở khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây hoàn toàn có thể đăng ký nguyện vọng vào các trường tại khu vực Bình Dương hoặc trung tâm TPHCM. Điều này khiến bài toán chọn nguyện vọng không dừng ở chỗ “an toàn hay vừa sức”, mà trở nên phức tạp hơn khi liên quan trực tiếp đến khoảng cách đi lại và khả năng theo học thực tế.
Chính vì vậy, vai trò định hướng, tư vấn của nhà trường được đặt ra rõ nét hơn. Sở GD-ĐT TPHCM đã chỉ đạo các trường THCS phải rà soát, tư vấn riêng đối với những trường hợp đăng ký nguyện vọng cách nơi ở hơn 10km (khu vực TPHCM và Bình Dương trước đây) và hơn 13km (khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây). Trường hợp phụ huynh vẫn giữ lựa chọn, nhà trường phải lưu hồ sơ tư vấn để phục vụ công tác kiểm tra, giải quyết khiếu nại sau tuyển sinh... Quy định này không nhằm hạn chế quyền lựa chọn của học sinh, mà là biện pháp quản lý để hạn chế tình trạng đăng ký nguyện vọng “ảo”. Thực tế nhiều năm cho thấy, không ít học sinh chọn nguyện vọng có điểm chuẩn thấp để giữ suất công lập nhưng sau khi trúng tuyển lại không thể theo học vì trường quá xa nhà, kéo theo hệ lụy về tỷ lệ nhập học và công tác điều tiết chỉ tiêu.
Theo cô Nguyễn Thị Anh Thư, Hiệu trưởng Trường THCS Bình Thọ, việc lựa chọn nguyện vọng nên đặt trong tổng thể nhiều yếu tố: năng lực học tập, mong muốn của học sinh, khoảng cách đi lại và điều kiện gia đình. Trong bối cảnh địa bàn tuyển sinh mở rộng, nếu chỉ chạy theo phương án an toàn mà bỏ qua yếu tố khoảng cách, rủi ro sau trúng tuyển là rất rõ.
MINH TRANG
