Theo báo cáo mới công bố từ cơ quan chức năng Pháp, tình trạng vi phạm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đối với một số nông sản xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là chanh leo và thanh long, đang ở mức đáng quan ngại. Nếu không sớm có biện pháp khắc phục, các mặt hàng này có thể bị Liên minh châu Âu (EU) áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn trên toàn thị trường.

Báo cáo “Kết quả giám sát và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật” do Tổng cục Thực phẩm Pháp (DGAL) công bố vào tháng 2/2026, dựa trên dữ liệu kiểm tra năm 2024, cho thấy một số mặt hàng rau quả nhập khẩu từ Việt Nam đang tiềm ẩn rủi ro về an toàn thực phẩm. Đây là một phần trong chương trình kiểm soát phối hợp của EU, làm cơ sở để Ủy ban châu Âu đánh giá mức độ rủi ro và đưa ra các biện pháp quản lý phù hợp.

Đáng chú ý, chanh leo là mặt hàng có tỷ lệ vi phạm cao nhất. Trong tổng số 47 mẫu được kiểm tra, có tới 15 mẫu vượt ngưỡng dư lượng tối đa (MRL), tương đương 32% - mức được xem là rất cao theo tiêu chuẩn EU. Ngoài ra, một số mẫu còn phát hiện hoạt chất omethoate, tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe người tiêu dùng.

Đối với thanh long, tỷ lệ vi phạm ở mức 11% (1/9 mẫu). Hiện sản phẩm này đã được đưa vào Phụ lục I của Quy định (EU) 2019/1793, với tần suất kiểm tra tại cửa khẩu lên tới 50%. Việc tiếp tục phát sinh vi phạm sẽ khiến khả năng được nới lỏng kiểm soát trong thời gian tới trở nên khó khăn hơn.

Theo quy định của EU, danh mục hàng hóa có rủi ro sẽ được rà soát định kỳ tối đa 6 tháng một lần. Với tỷ lệ vi phạm cao, chanh leo Việt Nam có nguy cơ bị đưa vào diện kiểm soát tăng cường, thậm chí áp dụng các điều kiện nhập khẩu nghiêm ngặt hơn.

Trong trường hợp bị xếp vào Phụ lục I, sản phẩm sẽ phải chịu tần suất kiểm tra cao hơn tại cửa khẩu, kéo dài thời gian thông quan. Nếu bị đưa vào Phụ lục II, mỗi lô hàng xuất khẩu bắt buộc phải kèm theo kết quả kiểm nghiệm và chứng thư an toàn thực phẩm trước khi được phép nhập khẩu vào EU.

Thực tế cho thấy, việc áp dụng các biện pháp kiểm soát này sẽ làm gia tăng đáng kể chi phí logistics, kiểm nghiệm và lưu kho, đồng thời kéo theo rủi ro chậm giao hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của doanh nghiệp xuất khẩu. Đây không chỉ là rào cản kỹ thuật riêng lẻ tại một quốc gia mà mang tính toàn thị trường EU.

Trước bối cảnh đó, Thương vụ Việt Nam tại Pháp khuyến nghị các doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất cần nhanh chóng rà soát toàn bộ chuỗi sản xuất - từ khâu canh tác, thu hoạch đến sơ chế và đóng gói. Đồng thời, việc kiểm soát chặt chẽ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về MRL của EU là yêu cầu cấp thiết.

Bên cạnh nỗ lực từ phía doanh nghiệp, các cơ quan quản lý và hiệp hội ngành hàng cũng cần tăng cường công tác giám sát, cảnh báo sớm và hỗ trợ kỹ thuật. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh EU dự kiến sẽ tiếp tục các đợt rà soát mới trong nửa cuối năm 2026.

Nguyễn Sang