Căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu “dậy sóng” trong tuần qua, kéo giá dầu tăng mạnh và trở thành động lực chính đưa chỉ số MXV-Index bật tăng hơn 6%, lên gần mốc 2.800 điểm.

Lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu chiến lược của thế giới đã kích hoạt làn sóng mua mạnh trên thị trường năng lượng. Trong khi đó, thị trường kim loại quý lại chịu áp lực khi đồng USD phục hồi và kỳ vọng lãi suất tại Mỹ duy trì ở mức cao.

Thị trường năng lượng toàn cầu vừa trải qua một tuần biến động mạnh khi rủi ro địa chính trị tại Trung Đông gia tăng. Kết thúc phiên giao dịch ngày 6/3, giá dầu WTI tăng vọt lên 90,9 USD/thùng, cao hơn 35,6% so với cuối tuần trước và đạt mức cao nhất kể từ tháng 9/2023. Trong khi đó, dầu Brent cũng tăng 27,2%, lên gần 92,7 USD/thùng - mức cao nhất kể từ tháng 4/2024.

Đà tăng mạnh của giá dầu phản ánh mối lo ngày càng lớn của thị trường về nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông - khu vực chiếm tỷ trọng đáng kể trong sản lượng dầu toàn cầu. Những diễn biến căng thẳng liên quan đến Iran trong tuần qua đã làm dấy lên nguy cơ gián đoạn hoạt động khai thác và vận chuyển dầu trong khu vực, đặc biệt tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải trung chuyển hơn 20% lượng dầu thô thương mại toàn cầu.

Trước rủi ro nguồn cung bị gián đoạn, các nhà giao dịch đã nhanh chóng gia tăng vị thế mua để phòng ngừa biến động thị trường. Đồng thời, nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á và châu Âu cũng chủ động tìm kiếm nguồn cung thay thế nhằm bù đắp khả năng thiếu hụt.

Trong bối cảnh Mỹ hiện là quốc gia sản xuất dầu thô lớn nhất thế giới, dầu WTI giao dịch trên sàn NYMEX được hưởng lợi đáng kể từ làn sóng tăng giá này, đặc biệt khi biên lợi nhuận lọc dầu toàn cầu vẫn duy trì ở mức hấp dẫn.

Thị trường xăng dầu trong nước cũng ghi nhận tuần biến động mạnh khi tác động từ thị trường quốc tế nhanh chóng lan sang Việt Nam. Giá các sản phẩm dầu tại Singapore liên tục tăng cao đã tạo áp lực đáng kể lên cơ chế điều hành giá trong nước.

Ngày 6/3, Chính phủ ban hành Nghị quyết 36/NQ-CP cho phép điều chỉnh giá khẩn cấp khi giá cơ sở biến động từ 7% trở lên. Ngay sau đó, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã ban hành văn bản hỏa tốc số 587 ngày 7/3 để thực hiện đợt điều chỉnh giá bổ sung ngoài chu kỳ.

Việc thực hiện điều chỉnh giá vào ngày 7/3, thay vì theo lịch điều hành định kỳ vào thứ Năm, cho thấy áp lực lớn từ diễn biến thị trường thế giới khi giá dầu thành phẩm tại Singapore liên tục lập mức cao mới. Kết quả là giá dầu hỏa trong nước lần đầu vượt mốc 35.000 đồng/lít, trong khi dầu diesel và xăng cũng ghi nhận mức tăng đáng kể.

Diễn biến này cho thấy tác động lan tỏa nhanh của thị trường năng lượng toàn cầu đến Việt Nam, buộc cơ quan điều hành phải phản ứng chính sách kịp thời nhằm ổn định thị trường và bảo đảm an ninh năng lượng.

Trái ngược với sự sôi động của thị trường năng lượng, thị trường kim loại quý trong tuần qua lại chịu áp lực điều chỉnh đáng kể. Giá bạc COMEX kỳ hạn tháng 5 giảm hơn 9,6% trong tuần, xuống còn 84,3 USD/ounce, qua đó xóa đi phần lớn mức tăng tích lũy của tháng trước.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự phục hồi của đồng USD khi kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) thay đổi. Đà tăng mạnh của giá năng lượng làm dấy lên lo ngại lạm phát có thể quay trở lại, khiến giới đầu tư điều chỉnh dự báo về thời điểm FED bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất trong năm 2026.

Hiện thị trường cho rằng FED có thể chỉ thực hiện một đến hai lần hạ lãi suất trong năm nay, với lần cắt giảm đầu tiên nhiều khả năng diễn ra vào tháng 9. Triển vọng lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài đã hỗ trợ đồng bạc xanh, qua đó tạo sức ép lên các kim loại được định giá bằng USD. Kết tuần, chỉ số US Dollar Index (DXY) tăng khoảng 1,4% so với tuần trước đó, lên gần 99 điểm.

Bên cạnh yếu tố tỷ giá, dòng vốn đầu tư cũng cho thấy dấu hiệu thận trọng hơn. Trong tuần từ 2–7/3, lượng bạc do các quỹ ETF bạc toàn cầu nắm giữ đã giảm 159 tấn, xuống còn 28.576 tấn, phản ánh xu hướng rút vốn khỏi thị trường kim loại quý trong ngắn hạn.

Dù vậy, đà giảm của giá bạc phần nào được thu hẹp vào cuối tuần khi các số liệu mới từ thị trường lao động Mỹ cho thấy dấu hiệu suy yếu của nền kinh tế. Theo dữ liệu công bố gần đây, nền kinh tế Mỹ đã mất 92.000 việc làm trong tháng 2 - mức giảm mạnh nhất trong bốn tháng, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,4%.

Những tín hiệu này làm dấy lên kỳ vọng FED có thể cân nhắc nới lỏng chính sách tiền tệ sớm hơn nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Ở góc độ cung - cầu, thị trường vật chất vẫn phát đi tín hiệu thắt chặt. Tồn kho bạc tại các kho của Sở Giao dịch Thượng Hải đã giảm hơn 60% kể từ đầu năm, xuống khoảng 256 tấn - mức thấp nhất kể từ năm 2015. Trong khi đó, lượng bạc lưu trữ tại các kho của COMEX (Mỹ) cũng giảm hơn 22% so với đầu năm.

Xu hướng suy giảm tồn kho tại các trung tâm giao dịch lớn cho thấy nhu cầu bạc vật chất, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp, vẫn duy trì ở mức cao. Đây được xem là yếu tố có thể hỗ trợ giá bạc trong trung và dài hạn, nhất là trong bối cảnh Trung Quốc tiếp tục thúc đẩy các ngành công nghệ cao và năng lượng sạch - những lĩnh vực tiêu thụ lượng bạc đáng kể.

Nguyễn Sang