Khó khăn, thách thức trong năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 là rất lớn, gay gắt hơn giai đoạn trước, do đó phải tăng tính tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế.
Chiều 9-4, tại phiên họp của Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030.
Báo cáo cho rằng, với mức độ bất định của kinh tế toàn cầu tăng nhanh, mang tính hệ thống; xung đột tại khu vực Trung Đông làm gia tăng rủi ro an ninh năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng, gây áp lực lên lạm phát, tỷ giá, lãi suất và ổn định tài chính toàn cầu, trong năm 2026, bên cạnh các nhiệm vụ, giải pháp đã nêu cần tập trung theo dõi sát thị trường năng lượng và chính sách thuế, thương mại quốc tế.
Cơ quan thẩm tra cũng cho rằng, cần kịp thời đánh giá tác động, xây dựng kịch bản điều hành phù hợp, nâng cao năng lực dự báo và phản ứng chính sách.
Về dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý, khó khăn, thách thức trong năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 là rất lớn, gay gắt hơn giai đoạn trước, điều này đòi hỏi việc xây dựng và triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030 phải được đặt trong bối cảnh mới, với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, tính tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế.
Ủy ban nhấn mạnh, hoàn thiện thể chế phải thực sự là đột phá chiến lược, không chỉ dừng ở sửa đổi văn bản mà cần nâng cao chất lượng, tính đồng bộ và hiệu lực thực thi của hệ thống pháp luật.
Mặt khác, việc đồng thời theo đuổi tăng trưởng cao và giữ vững ổn định vĩ mô là thách thức lớn, đòi hỏi điều hành chính sách thận trọng, linh hoạt và kỷ luật; Chính phủ cần làm rõ dư địa, giới hạn của chính sách tài khóa, tiền tệ; bảo đảm phối hợp nhất quán, tránh “giật cục”. Đồng thời, tăng cường kỷ luật ngân sách, cơ cấu lại chi theo hướng ưu tiên đầu tư; chủ động bảo đảm an ninh năng lượng và kiểm soát tác động đến lạm phát, tỷ giá, thị trường tài chính.
Song song đó, xây dựng lộ trình phát triển thị trường vốn, giảm dần phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Đặc biệt, cần có giải pháp căn cơ xử lý bài toán năng lượng, nút thắt lớn của tăng trưởng. Cần ưu tiên phát triển hạ tầng năng lượng, rà soát quy hoạch, đẩy nhanh các dự án trọng điểm; đồng thời hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, cơ chế giá linh hoạt, minh bạch để thu hút đầu tư và kiểm soát chi phí. Về dài hạn, đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng tự chủ, gắn với kinh tế xanh, tuần hoàn; phát triển năng lượng tái tạo theo hướng bền vững, tránh phát triển nóng, thiếu đồng bộ.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh, nâng cao năng lực điều hành và tổ chức thực thi là khâu then chốt, quyết định hiệu quả chính sách. Thực tiễn cho thấy nhiều hạn chế không nằm ở thiếu cơ chế mà ở khâu điều hành, triển khai thực hiện. Do đó, cần làm rõ cơ chế phân công, phối hợp, kiểm tra, giám sát; tăng cường kỷ luật, làm rõ trách nhiệm người đứng đầu, có cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm...
Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cần có giải pháp đồng bộ, xử lý tận gốc tình trạng tội phạm trên không gian mạng, nhất là lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tiếp tục gia tăng, diễn biến tinh vi; vấn đề an toàn thực phẩm, an toàn giao thông và ô nhiễm môi trường; tình trạng thực phẩm giả, kém chất lượng và bất cập trong quản lý khám, chữa bệnh tư nhân gây bức xúc, ảnh hưởng đến sức khỏe và niềm tin xã hội.
Báo cáo cũng chỉ ra một số tồn tại như mặc dù công tác quản lý thuế đã được tăng cường, song tổng nợ thuế nội địa đến ngày 31-12-2025 còn ở mức cao (khoảng 247.100 tỷ đồng, tăng 21,5% so với thời điểm 31-12-2024), cho thấy cần tiếp tục tăng cường công tác quản lý thu và thu hồi nợ thuế.
LÂM NGUYÊN
