Tại chương trình giới thiệu Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam ngày 15/5, Bộ Xây dựng đã cập nhật tiến độ chuẩn bị đầu tư, đồng thời tiếp nhận nhiều ý kiến trao đổi, khuyến nghị từ các chuyên gia, doanh nghiệp và tổ chức tư vấn trong và ngoài nước.
Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho biết Chính phủ Việt Nam xác định việc lựa chọn các đơn vị tư vấn có năng lực quốc tế, giàu kinh nghiệm và sở hữu tư duy công nghệ hiện đại là yếu tố then chốt quyết định chất lượng cũng như hiệu quả lâu dài của dự án.
Theo Thứ trưởng, Bộ Xây dựng khuyến khích sự tham gia của các tổ chức tư vấn hàng đầu thế giới đã từng thực hiện các dự án đường sắt tốc độ cao quy mô lớn. Đối với gói thiết kế FEED, yêu cầu đặt ra không chỉ là ứng dụng công nghệ tiên tiến mà còn phải phù hợp với điều kiện địa hình, địa chất, khí hậu đặc thù của Việt Nam; đồng thời tối ưu hiệu quả kinh tế - kỹ thuật và đồng bộ với quy hoạch phát triển đô thị dọc tuyến.
Bộ Xây dựng cũng khuyến khích mô hình liên danh giữa các đơn vị tư vấn quốc tế và doanh nghiệp trong nước nhằm hình thành các tổ hợp tư vấn có năng lực tổng hợp. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ kết hợp hiệu quả kinh nghiệm quốc tế với sự am hiểu thực tế trong nước, đồng thời tạo điều kiện để đội ngũ kỹ sư, chuyên gia Việt Nam tiếp cận công nghệ thiết kế và phát triển hệ thống đường sắt điện khí hóa hiện đại.
Tại chương trình, ông Đào Ngọc Vinh - Tổng Giám đốc Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải - CTCP (TEDI), bày tỏ băn khoăn về yêu cầu năng lực đối với doanh nghiệp tham gia tư vấn các dự án đường sắt tốc độ cao trong bối cảnh Việt Nam chưa từng triển khai loại hình dự án tương tự.
Theo đại diện TEDI, cần có cơ chế đánh giá năng lực doanh nghiệp trong nước dựa trên quy mô và tính chất tương đồng của các công trình đã thực hiện. Doanh nghiệp này từng tham gia lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, nghiên cứu khả thi và thiết kế kỹ thuật cho một số dự án như tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh hay tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Trao đổi thêm về nội dung này, ông Đinh Công Minh, Giám đốc Ban Quản lý dự án Thăng Long (Bộ Xây dựng), cho biết gói thầu tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS), bao gồm thiết kế kỹ thuật tổng thể FEED, sẽ thực hiện toàn bộ công tác thiết kế hướng tuyến, cắm mốc giải phóng mặt bằng và nhiều hạng mục kỹ thuật phức tạp khác.
Do đó, mục tiêu của gói thầu là lựa chọn các đơn vị tư vấn hoặc liên danh có đủ năng lực và kinh nghiệm thực hiện các công trình tương tự trên thế giới. Các doanh nghiệp trong nước hoàn toàn có thể tham gia thông qua hình thức liên danh, liên kết với các đối tác đủ điều kiện.
Đại diện Bộ Xây dựng đánh giá, với quy mô thị trường lớn, định hướng phát triển dài hạn cùng quyết tâm mạnh mẽ từ Chính phủ, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam sẽ mở ra nhiều cơ hội hợp tác cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tư vấn, công nghệ, xây dựng, vận hành và công nghiệp đường sắt.
Bộ Xây dựng kỳ vọng sau chương trình roadshow, dự án sẽ thu hút sự tham gia cạnh tranh công bằng, minh bạch của các tổ chức tư vấn uy tín hàng đầu thế giới trong lĩnh vực thiết kế đường sắt tốc độ cao. Đồng thời, cơ quan này mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành và chia sẻ kinh nghiệm từ các đối tác trong nước và quốc tế để xây dựng một tuyến đường sắt tốc độ cao hiện đại, an toàn và đạt tiêu chuẩn quốc tế tại Việt Nam.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng chiều dài khoảng 1.541 km, bắt đầu từ ga Ngọc Hồi (Hà Nội) và kết thúc tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM), đi qua 15 tỉnh, thành phố. Tuyến được đầu tư mới theo tiêu chuẩn đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/giờ, với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 67,34 tỷ USD.
Ban Quản lý dự án Thăng Long được giao làm chủ đầu tư lập Báo cáo nghiên cứu khả thi. Theo kế hoạch, công tác lập, thẩm định và phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi cùng việc khởi công dự án sẽ diễn ra trong giai đoạn từ quý IV/2026 đến quý IV/2028. Riêng công tác giải phóng mặt bằng sẽ được tách thành các dự án độc lập do địa phương thực hiện và dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028.
Để đáp ứng mục tiêu khởi công trong quý IV/2028, việc lựa chọn đơn vị tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế FEED dự kiến triển khai trong tháng 6/2026. Báo cáo giữa kỳ của nghiên cứu khả thi dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2027.
Nguyễn Hùng
