Bộ Nội vụ đang nghiên cứu phương án tiếp tục hạ độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống dưới 70 tuổi nhằm mở rộng diện bao phủ an sinh, qua đó tiến gần hơn mục tiêu tăng tỷ lệ người cao tuổi có nguồn thu nhập bảo đảm sau tuổi nghỉ hưu.
Nội dung này được đưa ra trong quá trình xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.
Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người từ đủ 75 tuổi trở lên không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Đối với nhóm từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi, chỉ những người thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo và đáp ứng các điều kiện theo quy định mới được thụ hưởng chính sách này.
Trong quá trình góp ý dự thảo luật, nhiều địa phương đề nghị tiếp tục mở rộng đối tượng được hưởng trợ cấp.
Sở Nội vụ tỉnh Gia Lai cho rằng vẫn còn số lượng lớn người cao tuổi không có lương hưu, không được hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, thu nhập không ổn định nhưng cũng không thuộc diện hộ nghèo hoặc cận nghèo. Đây là nhóm đối tượng dễ rơi vào khoảng trống an sinh khi tuổi cao, sức khỏe giảm sút và chi phí chăm sóc y tế ngày càng tăng.
Theo địa phương, rủi ro càng lớn đối với những người sống đơn thân, không có người phụng dưỡng hoặc sinh sống tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
Từ thực tế này, Gia Lai đề xuất tiếp tục hạ dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, trước mắt mở rộng chính sách cho người từ đủ 70 tuổi trở lên không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng.
Đồng thời, địa phương kiến nghị nghiên cứu bổ sung thêm các tiêu chí xác định đối tượng thụ hưởng như mức thu nhập, tình trạng sống đơn thân, khuyết tật, bệnh tật, nhu cầu chăm sóc y tế thường xuyên hoặc điều kiện cư trú, thay vì chủ yếu căn cứ vào tiêu chí hộ nghèo và hộ cận nghèo như hiện nay.
Bộ Nội vụ đánh giá đây là hướng nghiên cứu phù hợp nhưng cho rằng việc mở rộng đối tượng sẽ tác động lớn đến ngân sách nhà nước cũng như số lượng người thụ hưởng. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cho biết cần tiếp tục đánh giá kỹ lưỡng trước khi quyết định.
Trong dự thảo luật, Bộ Nội vụ đưa ra hai phương án.
Phương án thứ nhất là giao Chính phủ quyết định lộ trình giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống còn 70 tuổi, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách từng thời kỳ. Trường hợp tiếp tục giảm xuống dưới 70 tuổi, Chính phủ sẽ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.
Phương án còn lại là giữ nguyên quy định hiện hành.
Theo Bộ Nội vụ, việc giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 80 xuống 75 tuổi theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã giúp tăng thêm khoảng 500.000 người được hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hoặc trợ cấp hưu trí xã hội, qua đó nâng tỷ lệ người cao tuổi có nguồn bảo đảm an sinh lên gần 42% vào năm 2025.
Tuy nhiên, tỷ lệ này vẫn còn cách khá xa mục tiêu được Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội đặt ra, đó là đến năm 2030 có khoảng 60% người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng hoặc trợ cấp hưu trí xã hội.
Trong khi đó, số người mới được giải quyết hưởng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng chỉ tăng khoảng 100.000 người mỗi năm. Theo Bộ Nội vụ, nếu không tiếp tục điều chỉnh chính sách, mục tiêu mở rộng diện bao phủ an sinh theo Nghị quyết 28 sẽ khó đạt được.
Vì vậy, cơ quan soạn thảo cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu lộ trình hạ dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70 tuổi và có thể thấp hơn khi điều kiện kinh tế, ngân sách cho phép, nhằm mở rộng mạng lưới an sinh cho người cao tuổi và bảo đảm thực hiện các mục tiêu cải cách bảo hiểm xã hội trong giai đoạn tới.
Nguyễn Hùng
