Bộ trưởng Bộ KH-CN Vũ Hải Quân vừa ký Quyết định 2103/QĐ-BKHCN phê duyệt “Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030” (VREF).

Theo đó, lần đầu tiên Bộ KH-CN thiết kế cơ chế đầu tư trực tiếp, quy mô lớn cho nghiên cứu sinh, với mức hỗ trợ tối đa 1 tỷ đồng/năm/người. Mỗi năm, chương trình dự kiến tuyển chọn khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc để triển khai các nhiệm vụ đột phá, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược.

VREF được xác định là cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặt nghiên cứu sinh vào vị trí trung tâm của các nhiệm vụ nghiên cứu mũi nhọn. Nguồn lực được tập trung có chọn lọc, ưu tiên các đề tài có khả năng tạo ra công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược, đồng thời bảo đảm sự phát triển cân đối giữa các lĩnh vực khoa học.

Điểm đột phá của chương trình là cách tiếp cận “đầu tư theo kết quả”. Cơ chế tuyển chọn được tổ chức độc lập, minh bạch, cạnh tranh, với tiêu chí đánh giá gắn trực tiếp với đầu ra cụ thể. Chương trình cũng khuyến khích mô hình hợp tác giữa Nhà nước, viện/trường và doanh nghiệp; thúc đẩy đồng tài trợ, tăng cường liên kết quốc tế.

Theo mục tiêu đề ra, hàng năm VREF sẽ tuyển chọn, cấp kinh phí nghiên cứu cho khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc. Trong đó, ưu tiên nguồn lực cho nhóm trực tiếp tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu nhằm làm chủ, tạo ra công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược; phần còn lại dành cho nhóm thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đột phá ở những lĩnh vực khoa học khác.

Không chỉ tập trung vào từng cá nhân, VREF còn hướng tới hình thành mạng lưới các nhà khoa học trẻ, qua đó góp phần xây dựng, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh. Cơ chế đồng hướng dẫn với chuyên gia nước ngoài và trí thức Việt Nam ở nước ngoài cũng được khuyến khích, tạo điều kiện để nghiên cứu sinh tiếp cận chuẩn mực khoa học toàn cầu ngay trong quá trình thực hiện đề tài.

VREF được triển khai trên phạm vi toàn quốc, với sự tham gia của nghiên cứu sinh, các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức KH-CN, đội ngũ chuyên gia trong và ngoài nước, cùng cộng đồng doanh nghiệp.

Mức hỗ trợ tối đa là 1 tỷ đồng/năm cho mỗi nghiên cứu sinh, trong thời gian không quá 3 năm. Trường hợp cần thiết có thể gia hạn thực hiện nhiệm vụ nhưng không làm tăng thời gian hỗ trợ kinh phí. Kinh phí được sử dụng cho các hoạt động trực tiếp phục vụ nghiên cứu như phát triển sản phẩm, công bố khoa học, đăng ký sở hữu trí tuệ, thử nghiệm công nghệ và hợp tác quốc tế; việc giải ngân gắn với tiến độ và kết quả đầu ra.

Quỹ Phát triển KH-CN quốc gia được giao chủ trì tổ chức thực hiện toàn diện chương trình, từ xây dựng quy chế, tuyển chọn, cấp kinh phí đến theo dõi, đánh giá và điều chỉnh. Với định hướng lấy công nghệ lõi, sản phẩm và thị trường làm đích đến, VREF được kỳ vọng trở thành đòn bẩy trong phát triển nguồn nhân lực khoa học chất lượng cao, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.

TRẦN BÌNH