Bộ Công Thương đang đề xuất phân cấp cho UBND cấp tỉnh thực hiện việc cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và văn bản chấp thuận tự chứng nhận xuất xứ. Đề xuất được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, song cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm tính thống nhất trong thực thi các quy định về xuất xứ hàng hóa trên phạm vi cả nước.
Bộ Tư pháp hiện đang lấy ý kiến thẩm định đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Đối với Luật Quản lý ngoại thương, Bộ Công Thương đề xuất sửa đổi Điều 34 theo hướng giao UBND cấp tỉnh thực hiện nhiệm vụ cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và văn bản chấp thuận tự chứng nhận xuất xứ.
Theo cơ quan soạn thảo, việc phân cấp nhằm tiếp tục thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân quyền trong quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thủ tục hành chính nhanh chóng, thuận tiện hơn trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu ngày càng mở rộng.
Bên cạnh sự đồng tình với chủ trương cải cách, một số địa phương cho rằng việc giao thẩm quyền cấp C/O cần đi kèm các cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm thực thi thống nhất.
Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An nhận định hoạt động chứng nhận xuất xứ hàng hóa có tính chuyên môn cao, gắn trực tiếp với việc thực hiện các hiệp định thương mại tự do (FTA) cũng như các cam kết quốc tế của Việt Nam. Vì vậy, việc phân cấp cho địa phương cần được nghiên cứu kỹ để tránh phát sinh khác biệt trong quá trình áp dụng.
Đoàn đại biểu này đồng thời kiến nghị bổ sung quy định về kiểm tra, giám sát và thanh tra chuyên ngành đối với hoạt động cấp giấy chứng nhận xuất xứ khi được giao cho địa phương thực hiện.
Cùng quan điểm, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh đề xuất Chính phủ ban hành bộ tiêu chí và quy trình nghiệp vụ thống nhất áp dụng đối với tất cả các cơ quan, tổ chức được giao hoặc ủy quyền cấp C/O.
Theo ý kiến góp ý, nếu thiếu các tiêu chuẩn chung, mỗi địa phương có thể áp dụng quy định theo cách khác nhau, làm gia tăng nguy cơ gian lận xuất xứ hàng hóa và ảnh hưởng đến uy tín của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết thương mại quốc tế.
Giải trình các ý kiến góp ý, Bộ Công Thương cho biết dự thảo luật đã sửa đổi Điều 35 theo hướng bổ sung quy định về kiểm tra xuất xứ hàng hóa.
Theo đó, Chính phủ sẽ phân công các bộ, cơ quan ngang bộ thực hiện nhiệm vụ kiểm tra và hướng dẫn việc chứng nhận xuất xứ đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Bên cạnh việc sửa luật, Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành các quy định về xuất xứ hàng hóa trong Luật Quản lý ngoại thương.
Dự thảo nghị định giao Bộ Công Thương và Bộ Tài chính hướng dẫn cơ chế kiểm tra, xác minh xuất xứ hàng hóa. Sau khi nghị định được ban hành, hai bộ sẽ tiếp tục xây dựng các thông tư hướng dẫn quy trình nghiệp vụ nhằm bảo đảm các cơ quan cấp C/O thực hiện thống nhất trên toàn quốc.
Theo Bộ Công Thương, Luật Quản lý ngoại thương được Quốc hội thông qua năm 2017 và có hiệu lực từ đầu năm 2018, là văn bản pháp luật đầu tiên điều chỉnh toàn diện hoạt động xuất nhập khẩu.
Sau gần 10 năm thực hiện, hoạt động ngoại thương của Việt Nam đã có nhiều thay đổi khi chuỗi cung ứng toàn cầu phát triển mạnh, yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới liên tục được triển khai.
Trong bối cảnh đó, một số quy định của luật hiện hành đã bộc lộ hạn chế, chưa theo kịp thực tiễn cũng như yêu cầu quản lý mới. Vì vậy, việc sửa đổi Luật Quản lý ngoại thương được đánh giá là cần thiết nhằm hoàn thiện khung pháp lý, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Theo Nghị định số 31/2018/NĐ-CP, giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) là văn bản hoặc hình thức có giá trị pháp lý tương đương do cơ quan có thẩm quyền của nước hoặc vùng lãnh thổ xuất khẩu cấp để xác nhận nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa.
Hiện nay, theo Thông tư số 40/2025/TT-BCT, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) là cơ quan trực tiếp thực hiện việc cấp và tổ chức cấp các loại giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa cũng như văn bản chấp thuận tự chứng nhận xuất xứ theo quy định của pháp luật.
Văn Tùng
