Nam Phi chuẩn bị xây dựng nhà máy sản xuất methanol xanh đầu tiên trên thế giới sử dụng nguyên liệu đầu vào từ bùn thải đô thị. Dự án mở ra hướng tiếp cận mới cho bài toán xử lý chất thải đô thị và giảm phát thải khí nhà kính.

Dự án vừa có thêm động lực quan trọng khi Quỹ Climate Investor Three, thông qua quỹ thành viên SA-H2 Fund, ký thỏa thuận tài trợ phát triển với liên minh Green eFuels Producers (GeFP). SA-H2 Fund do Climate Fund Managers phối hợp với Invest International của Hà Lan quản lý.

Theo cam kết ban đầu, quỹ sẽ dành tối đa 4 triệu USD để hỗ trợ giai đoạn phát triển dự án. Khoản tiền này được dùng cho các phần việc như: thiết kế kỹ thuật, đánh giá tác động môi trường - xã hội, hoàn tất thủ tục cấp phép và xây dựng cấu trúc thương mại, nhằm đưa dự án tiến tới giai đoạn chốt tài chính. Ngoài ra, thỏa thuận cũng cho phép quỹ tham gia góp vốn cổ phần với giá trị lên tới 26 triệu USD.

Nhà máy dự kiến vận hành thương mại từ năm 2029 tại đặc khu kinh tế Vaal, tỉnh Gauteng, trung tâm kinh tế lớn nhất Nam Phi. Đây là mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín, sử dụng bùn thải hữu cơ từ nước thải sinh hoạt để sản xuất nhiên liệu sạch. Theo thiết kế, nhà máy sẽ xử lý khoảng 90.000 tấn bùn thải đô thị mỗi năm từ nhà máy xử lý nước thải Sebokeng.

Dự án sẽ sử dụng năng lượng tái tạo, trong đó có 50MW điện Mặt trời, để vận hành hệ thống điện phân công suất 10MW sản xuất hydro xanh, nguyên liệu quan trọng trong quá trình tổng hợp methanol xanh. Khi đi vào hoạt động đầy đủ, nhà máy dự kiến sản xuất khoảng 14.300 tấn methanol xanh/năm, giúp cắt giảm khoảng 118.950 tấn khí thải CO2/năm.

Methanol vốn là một hóa chất công nghiệp được sử dụng rộng rãi trong sản xuất nhựa, dung môi và nhiều lĩnh vực công nghiệp nặng khác. Tuy nhiên, methanol truyền thống chủ yếu được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch nên tạo ra lượng phát thải lớn. Trong khi đó, methanol xanh được tạo ra từ năng lượng tái tạo kết hợp với các nguồn carbon bền vững như chất thải sinh học và khí CO2 thu giữ được. Nhờ đó, trở thành giải pháp nhiên liệu carbon thấp đầy tiềm năng cho các ngành khó giảm phát thải như vận tải biển, hàng không và hóa chất.

Theo quỹ Climate Investor Three, dự án không chỉ giải quyết bài toán xử lý bùn thải và ô nhiễm môi trường địa phương mà còn đặt nền móng cho Hành lang methanol xanh - mạng lưới hạ tầng nhiên liệu sạch quy mô lớn kéo dài từ tỉnh Gauteng tới cảng Durban ở tỉnh KwaZulu-Natal, phục vụ nhu cầu xuất khẩu trong tương lai.

Ông Mphokolo Makara, Giám đốc điều hành SA-H2 Fund Managers, nhận định việc chuyển hóa bùn thải thành tài nguyên hữu ích vừa góp phần giải quyết thách thức về quản lý chất thải, vừa hỗ trợ việc làm địa phương và củng cố nền tảng công nghiệp của Nam Phi thông qua quá trình chuyển đổi công bằng. Trong khi đó, ông Chris Heinermann, đồng sáng lập Green eFuels Producers, cho rằng dự án sẽ góp phần khử carbon cho các ngành khó giảm phát thải, đồng thời thúc đẩy chuỗi giá trị địa phương và tạo ra giá trị kinh tế lâu dài cho khu vực Vaal.

Dự án được đánh giá phù hợp với Lộ trình xã hội hydro và các cam kết khí hậu của Nam Phi, hướng tới mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050. Đây cũng là bước đi quan trọng để nước này khẳng định tham vọng trở thành trung tâm sản xuất, xuất khẩu nhiên liệu điện tử xanh cho thị trường quốc tế, nhất là châu Âu.

MINH CHÂU tổng hợp