Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 quy định tiêu chuẩn của đơn vị hành chính, đồng thời ban hành Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị, làm cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tổ chức, sắp xếp và phát triển hệ thống đơn vị hành chính trong giai đoạn tới.
Theo Nghị quyết 112, đối với đơn vị hành chính cấp tỉnh ở khu vực nông thôn, quy mô dân số tối thiểu được xác định từ 900.000 người trở lên đối với tỉnh miền núi và từ 1,4 triệu người trở lên đối với tỉnh không thuộc diện miền núi. Diện tích tự nhiên tương ứng phải đạt từ 8.000 km² đối với tỉnh miền núi và từ 5.000 km² đối với tỉnh còn lại. Bên cạnh đó, tỉnh phải có định hướng phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm của cả nước và có ít nhất một đô thị đạt tiêu chuẩn đô thị loại II.
Đối với đơn vị hành chính đô thị, tiêu chuẩn đặt ra là thành phố phải có quy mô dân số từ 2,5 triệu người trở lên, diện tích tự nhiên tối thiểu 2.500 km²; tỷ lệ phường đạt từ 30% trở lên trong tổng số đơn vị hành chính cấp xã; tỷ lệ đô thị hóa đạt từ 45% trở lên.
Thành phố phải được xác định là trung tâm tổng hợp cấp quốc gia hoặc cấp vùng về kinh tế, tài chính, văn hóa, giáo dục - đào tạo, du lịch, y tế, khoa học - công nghệ, giao thông và giao lưu quốc tế; đồng thời đã được công nhận là đô thị loại I.
Về tiêu chí phát triển kinh tế - xã hội, địa phương phải bảo đảm cân đối ngân sách, không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP đạt từ 80% trở lên; thu nhập bình quân đầu người cao hơn mức bình quân cả nước trong 3 năm liên tiếp; tốc độ tăng trưởng GRDP đạt hoặc vượt mức tăng GDP cả nước; tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn mức bình quân toàn quốc trong cùng giai đoạn.
Đối với đơn vị hành chính cấp phường, nghị quyết quy định quy mô dân số từ 21.000 người trở lên, diện tích tự nhiên tối thiểu 5,5 km². Phường phải giữ vai trò trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành cấp vùng, cấp tỉnh hoặc tiểu vùng; có tỷ lệ dân số đô thị đạt từ 50% trở lên.
Các tiêu chí kinh tế - xã hội gồm: tỷ lệ thu ngân sách địa phương so với chi ngân sách đạt từ 100% trở lên; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP đạt từ 70% trở lên; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên; thu nhập bình quân đầu người cao hơn mức bình quân của tỉnh, thành phố trực thuộc trong 3 năm gần nhất; tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn mức bình quân của địa phương.
Nghị quyết cũng quy định, đối với đặc khu, tiêu chuẩn thực hiện theo khoản 1 Điều 1 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Trường hợp đặc khu đã được công nhận là đô thị theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thì được xác định là đơn vị hành chính đô thị.
Cùng với đó, Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 quy định về phân loại đô thị, trong đó xác định: đô thị loại đặc biệt là trung tâm tổng hợp quốc gia và quốc tế; đô thị loại I là trung tâm tổng hợp cấp quốc gia; đô thị loại II là trung tâm tỉnh hoặc liên tỉnh; đô thị loại III là trung tâm tiểu vùng thuộc tỉnh, thành phố.
Các tiêu chí phân loại đô thị bao gồm: vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội; mức độ đô thị hóa; trình độ phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị.
Sơn Nguyễn
