Tại những diễn đàn, hội thảo về tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) với bảo mật, an ninh mạng do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia tổ chức mới đây ở Hà Nội, các chuyên gia trong nước và quốc tế đều thống nhất nhận định, trong bối cảnh AI đang phát triển mạnh mẽ và trở thành hạt nhân của nền kinh tế số, vấn đề an toàn không gian mạng đang đặt ra những thách thức chưa từng có.
AI không chỉ là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tối ưu hóa vận hành mà còn vô tình tạo ra những kẽ hở bảo mật mới, khi hệ thống dữ liệu ngày càng trở nên kết nối và phức tạp. AI đang làm thay đổi căn bản phương thức và bản chất của các mối đe dọa trên không gian mạng. Nếu như trước đây, tội phạm mạng chủ yếu dựa vào kỹ năng và công cụ truyền thống thì ngày nay, với sự hỗ trợ của AI, tội phạm mạng đã có khả năng tự động hóa các cuộc tấn công với quy mô lớn và mức độ tinh vi chưa từng có.
Thực tiễn tại Việt Nam thời gian qua cho thấy, những xu hướng này không còn là nguy cơ tiềm ẩn mà hiện hữu rõ ràng. Hiệp hội An ninh mạng quốc gia đã ghi nhận nhiều vụ lừa đảo sử dụng tin nhắn giả mạo thương hiệu ngân hàng, các ứng dụng giả mạo nhằm chiếm đoạt tài sản, hay cuộc gọi sử dụng công nghệ AI giả giọng, giả hình ảnh để tạo lòng tin và yêu cầu người dân chuyển tiền. Đặc biệt, các đối tượng còn giả danh cơ quan chức năng, sử dụng các kịch bản tinh vi, khai thác thông tin cá nhân bị lộ lọt để gây sức ép tâm lý đối với nạn nhân. Những phương thức này cho thấy sự kết hợp ngày càng chặt chẽ giữa công nghệ cao, trong đó có AI, và thao túng hành vi con người trên không gian mạng.
Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), nhận định, ở góc độ bảo đảm an ninh quốc gia, AI hiện đang đặt ra nhiều thách thức chiến lược. Đó là vấn đề bảo vệ chủ quyền dữ liệu, vấn đề phụ thuộc vào các nền tảng và công nghệ nước ngoài, cũng như yêu cầu bảo vệ chính các hệ thống AI - vốn đang trở thành mục tiêu tấn công mới. AI không chỉ là công cụ mà đang trở thành một yếu tố định hình lại không gian an ninh mạng và an ninh quốc gia. Việc chủ động nắm bắt, làm chủ và bảo đảm an toàn cho các công nghệ AI sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững, an toàn của mỗi quốc gia trong tương lai.
Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, về mặt chính sách, có 2 khía cạnh không thể tách rời nhau. Trước hết là bảo vệ chính AI. Cụ thể, AI được ví như một “bộ não” tham gia vào quá trình ra quyết định. Nếu dữ liệu đầu vào bị “đầu độc” hoặc làm sai lệch, AI sẽ đưa ra những quyết định sai lầm, thậm chí dẫn đến thảm họa. Vì vậy, cần phải bảo vệ chính các hệ thống, mô hình AI trong quá trình phát triển. Thứ hai là dùng AI để bảo vệ. Theo đó, cần sử dụng năng lực xử lý và nhận diện nhanh chóng của AI để ứng phó với các cuộc tấn công mạng. “Hệ thống AI phải an toàn để giúp chúng ta ra quyết định nhanh chóng và đúng đắn, vì nếu nhanh mà sai thì cực kỳ nguy hiểm. Chúng ta phải vừa bảo đảm an toàn cho hệ thống AI đang dùng, vừa phải dùng AI để ngăn chặn các hoạt động tấn công mạng”, Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh.
TRẦN LƯU
