Giữa nhịp sống hối hả của đô thị, có một tiệm sách cũ lặng lẽ nép mình trong con hẻm nhỏ ở phường Thủ Dầu Một (TPHCM). Hơn 30 năm qua, tiệm sách là nơi lưu giữ ký ức của nhiều thế hệ...
Trên cung đường Yersin, nơi được mệnh danh là “con đường thời trang” sầm uất của phường Thủ Dầu Một, ít ai để ý đến một tấm bảng chỉ dẫn nhỏ khiêm tốn đặt bên vỉa hè. Đi sâu vào con hẻm cụt chừng 50m, một không gian hoàn toàn khác mở ra: tiệm sách cũ của chị Nguyễn Thị Kim Nga, nằm lặng lẽ ở cuối hẻm.
Không biển hiệu hào nhoáng, không mặt tiền rộng rãi, tiệm sách nhỏ ấy giống như một nốt trầm giữa bản hòa âm đô thị. Nhưng chỉ cần bước vào bên trong, người ta lập tức bị cuốn vào thế giới của những trang sách nhuốm màu thời gian, nơi hàng ngàn cuốn sách cũ được xếp ngay ngắn trên những kệ gỗ, chờ đợi những người thực sự yêu sách tìm đến.
Hành trình hơn 30 năm gắn bó với sách của chị Nga bắt đầu từ một cơ duyên rất đỗi giản dị. Khoảng năm 1994, khi còn là một thiếu nữ trẻ chưa lập gia đình, chị mở một tiệm bánh kem nhỏ kèm bán tạp hóa trên đường Yersin, ngày ấy còn thưa thớt phương tiện, vắng vẻ hơn bây giờ rất nhiều. Trước tiệm bánh của chị Nga, có một cặp vợ chồng mưu sinh bằng nghề bán sách cũ. Những ngày mưa gió, họ thường ghé vào quán bánh để trú chân. Là người yêu sách từ nhỏ, chị Nga say mê mượn đọc từng cuốn sách của cô chú, từ truyện tranh, tiểu thuyết đến sách tham khảo.
Rồi đến một ngày, cặp vợ chồng quyết định bỏ nghề, trở về quê lập nghiệp. Toàn bộ số sách cũ còn lại được chị Nga mua lại, như một cách tiếp nối con đường lan tỏa tri thức còn dang dở. Chị nhập thêm sách, phân loại theo từng lĩnh vực, sắm kệ, sắp xếp lại không gian. Từ đó, tiệm sách cũ của “cô Nga” chính thức ra đời. “Ngày đó, người ta mê đọc sách lắm. Có em học sinh tìm được cuốn truyện tranh đã ngưng tái bản hay một cuốn sách tham khảo hiếm, mừng đến sáng cả khuôn mặt. Nhìn khách yêu sách như vậy, tôi yêu luôn cái nghề bán sách cũ”, chị Nga nhớ lại.
Thời gian trôi qua, phố xá đổi thay, nhiều tiệm sách cũ lần lượt đóng cửa. Riêng tiệm sách của chị Nga vẫn bền bỉ tồn tại, như một chứng nhân thầm lặng của văn hóa đọc nơi vùng đất Thủ. Dù không còn cảnh đông vui, nhộn nhịp như xưa, nhưng những giá sách vẫn đầy ắp, những cuốn sách vẫn được gìn giữ cẩn thận như thuở ban đầu.
Đầu năm 2024, một biến cố lớn ập đến với chị Nga. Vụ tai nạn giao thông khiến sức khỏe chị suy giảm, trong khi khu đất nơi tiệm sách tọa lạc cũng nằm trong diện giải tỏa. Toàn bộ sách được người thân hỗ trợ chuyển về nhà, cách địa điểm cũ vài trăm mét. Lúc ấy, chị Nga đã nghĩ đến việc bỏ nghề. Nhưng rồi tình yêu dành cho sách, cùng niềm tin vào giá trị bền bỉ của tri thức, đã giúp chị đứng lên. Tiệm sách cũ được mở lại ngay tại nhà, nằm sâu trong hẻm, vắng khách hơn, nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần ban đầu.
Không gian tiệm sách hiện chỉ khoảng 25m2, nhưng được phân loại rõ ràng: từ sách giáo khoa, sách tham khảo, truyện tranh, tiểu thuyết, khoa học phổ thông đến âm nhạc, hội họa, khéo tay hay làm... Đặc biệt, tiệm vẫn còn lưu giữ nhiều tờ báo cũ, những ấn phẩm từng gắn liền với tuổi thơ của các thế hệ 7X, 8X, 9X. Độc giả đến với tiệm sách đủ mọi lứa tuổi, ngành nghề. Có người đến tìm sách để học tập, nghiên cứu; có người tìm lại những cuốn sách gắn với ký ức tuổi thơ; cũng có người mua sách để trao tặng trẻ em vùng sâu, vùng xa.
Giữa thời đại công nghệ số, khi sách điện tử, thiết bị thông minh và vô vàn hình thức giải trí trực tuyến lên ngôi, sự tồn tại của một tiệm sách cũ như của chị Nga trở nên hiếm hoi và đáng quý. Ba mươi năm gắn bó với nghề, điều may mắn lớn nhất của chị chính là sự đồng hành của gia đình. Người con trai dù đã có công việc ổn định vẫn thường xuyên phụ giúp mẹ sắp xếp, dọn dẹp từng kệ sách.
Giữa đô thị đang phát triển từng ngày, tiệm sách cũ trong hẻm nhỏ vẫn lặng lẽ mở cửa mỗi sáng, chờ những người yêu sách tìm đến. Không ồn ào, không phô trương, tiệm sách ấy âm thầm gìn giữ một nét đẹp văn hóa, như một minh chứng bền bỉ cho giá trị lâu dài của tri thức.
Dù kinh doanh sách cũ, nhưng chị Nguyễn Thị Kim Nga rất chú trọng nguồn gốc của sách, tuyệt đối không nhận sách in lậu. “Tôi từng trò chuyện với nhiều tác giả và hiểu được giá trị của từng giọt mồ hôi họ bỏ ra cho đứa con tinh thần của mình. Đó là chất xám và là vấn đề sở hữu trí tuệ” chị Nga chia sẻ.
TÂM TRANG
