(ĐTTCO) - Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) đã tổng kết 10 điểm nhất nổi bật của ngành thuỷ sản trong năm 2025.
1. Xuất khẩu thiết lập kỷ lục 11,3 tỷ USD
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam cán mốc 11,3 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024, xác lập kỷ lục mới trong lịch sử ngành. Thành tựu này đạt được trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động mạnh với hàng loạt rào cản từ thị trường Hoa Kỳ như thuế đối ứng, rủi ro thuế chống bán phá giá tôm và quy định MMPA.
2. Biến động từ chính sách thương mại và thuế đối ứng của Hoa Kỳ
Ngay từ đầu tháng 4-2025, chính quyền Mỹ đã công bố chính sách thuế đối ứng mới áp dụng cho hơn 75 quốc gia có thâm hụt thương mại lớn, trong đó Việt Nam ban đầu bị đề xuất mức thuế lên tới 46%. Sau các nỗ lực đàm phán quyết liệt, từ tháng 8-2025, mức thuế đối ứng thực tế được áp dụng ở mức 20%.
3. Kết quả thuế CBPG và giá bán cá tra vào Hoa Kỳ thuận lợi
Tháng 6-2025, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã công bố kết quả cuối cùng của đợt rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với phile cá tra đông lạnh Việt Nam NK vào Mỹ, từ ngày 1-8-2022 tới ngày 31-7-2023, mang lại tín hiệu khả quan cho ngành hàng tỷ đô.
Theo đó, có tới 7 doanh nghiệp xuất khẩu cá tra Việt Nam được hưởng mức thuế 0%, tăng thêm 6 đơn vị so với kỳ rà soát trước. Đặc biệt, công ty CP Vĩnh Hoàn đã chính thức thoát khỏi danh sách rà soát thuế sau thỏa thuận song phương mang tính lịch sử giữa Việt Nam và Hoa Kỳ vào đầu năm 2025.
4. Kết quả sơ bộ POR19 thuế CBPG tôm gây nhiều bất lợi cho DN Việt Nam.
Rủi ro mà doanh nghiệp tôm Việt Nam phải đối diện trong ngắn hạn là kết quả rà soát hành chính sơ bộ POR19 đối với tôm đông lạnh xuất khẩu sang Mỹ. Kết quả sơ bộ do Bộ Thương mại Mỹ (DOC) công bố cho thấy biên độ thuế chống bán phá giá lên tới 35,29%, mức rất cao so với kỳ vọng.
Phán quyết cuối cùng dự kiến được đưa ra vào tháng 2 sẽ ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất khẩu tôm trong năm 2026.
5. Hoa Kỳ từ chối công nhận tương đương với 12 nghề cá Việt Nam theo quy định MMPA.
Tháng 8-2025, Hoa Kỳ có thông báo về việc từ chối công nhận tương đương với 12 nghề cá Việt Nam theo Đạo luật bảo vệ động vật biển có vú (MMPA), dẫn đến lệnh cấm nhập khẩu từ ngày 1-1-2026.
Tuy nhiên, từ 1-1-2026, 11 nghề cá bị cấm, còn nghề ghẹ thì sẽ được gia hạn thêm 6 tháng, tính từ 12-11-2025. Từ 1-1-2026, DN muốn XK hải sản không vi phạm Đạo luật MMPA sang Mỹ phải có giấy COA.
6. Nghề khai thác ghẹ xanh Kiên Giang đạt xếp loại A
Về mặt quản lý nguồn lợi, tháng 9-2025, Chương trình cải thiện (FIP) nghề khai thác ghẹ xanh Kiên Giang đã được tổ chức FisheryProgress nâng lên xếp loại A. Đáng chú ý, các báo cáo phân tích từ dự án FIP khẳng định phương thức khai thác ghẹ tại Việt Nam hiện chưa ghi nhận tác động tiêu cực đến các loài động vật biển có vú.
7. Chính phủ ban hành Nghị định 309: Tạm ngưng quy định kích thước tối thiểu khai thác đối với 10 loại thuỷ sản.
Ngày 29-11-2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã ký ban hành Nghị định số 309/2025/NĐ-CP về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 26/2019/NĐ-CP và Nghị định số 37/2024/NĐ-CP quy định chi tiết biện pháp thi hành Luật Thủy sản.
Nội dung trọng tâm của Nghị định này là ngưng hiệu lực thi hành quy định về kích thước tối thiểu được phép khai thác của một số loài thủy sản sống trong vùng nước tự nhiên. Việc điều chỉnh này nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý và hoạt động khai thác thực tế của ngư dân và doanh nghiệp.
8. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ quyết liệt chỉ đạo chống khai thác IUU.
Năm 2025 đánh dấu giai đoạn cao điểm trong nỗ lực tháo gỡ "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC). Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt, sát sao thông qua các cuộc họp hàng tuần của Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU, khẳng định quyết tâm chính trị cao nhất nhằm đưa ngành khai thác hải sản Việt Nam trở lại quỹ đạo phát triển bền vững.
9. Nghị định 320 chính thức xác nhận ưu đãi thuế TNDN cho hoạt động chế biến thuỷ sản.
Sau gần 5 năm báo cáo và kiến nghị, Hiệp hội VASEP và cộng đồng doanh nghiệp ngành thủy sản đón nhận tin vui: Các hoạt động chế biến thủy sản đã chính thức được xác nhận hưởng ưu đãi thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP ban hành ngày 15-12-2025.
10. Quốc hội thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật thuế GTGT.
Trong kỳ họp cuối năm 2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế GTGT. Đây được đánh giá là một quyết định quan trọng nhằm tháo gỡ kịp thời các bất cập phát sinh, dù Luật Thuế GTGT mới chỉ có hiệu lực thi hành trong thời gian ngắn trước đó.
Dự thảo luật này tập trung tháo gỡ 3 nhóm vướng mắc lớn hiện nay: i) hàng sơ chế nông nghiệp không còn phải khai thuế, nộp thuế rồi hoàn thuế ii) nguyên liệu sản phẩm ko chịu thuế (như thức ăn chăn nuôi) được miễn thuế toàn bộ và iii) đặc biệt bỏ chế định chỉ hoàn thuế khi nhà cung cấp đã kê khai, nộp thuế đầy đủ.
Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản giải phóng nguồn vốn bị ứ đọng, chủ động hơn về dòng tiền và giảm thiểu các rủi ro pháp lý liên quan đến việc đối chiếu nghĩa vụ thuế của các bên trong chuỗi cung ứng.
Thanh Lâm
